Krwiodawstwo w Polsce. Podlasie królestwem krwiodawców

Polacy z roku na rok oddają więcej krwi. W 2023 r. liczba donacji pobranej krwi w Polsce wzrosła o kolejne 5,2 proc. r/r., a liczba krwiodawców w ciągu roku przekroczyła 640 tys. osób. Najchętniej swoją krwią dzielą się mieszkańcy województwa podlaskiego, gdzie jest ich zdecydowanie najwięcej w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców. Przyglądamy się najważniejszym danym na temat krwiodawstwa w Polsce.

• W 2023 r. liczba donacji krwi i jej składników w Polsce sięgnęła 1 501,4 tys.
• Wśród krwiodawców zdecydowanie dominują mężczyźni, jednak wynika to z kilku przyczyn.
• W województwie podlaskim przypada 265 krwiodawców na 10 tys. mieszkańców, co czyni to województwo zdecydowanym liderem pod tym względem.

Krwiodawstwo w Polsce w 2023 r.

W zeszły piątek obchodziliśmy Światowy Dzień Krwiodawcy. To dobra okazja, by przyjrzeć się danym na temat krwiodawstwa w Polsce opublikowanym przez GUS. Te napawają pewnym optymizmem. 

W 2023 r. liczba donacji krwi i jej składników sięgnęła 1 501,4 tys., czyli ponad 74 tys. więcej niż przed rokiem. Oznacza to wzrost o 5,2 proc. r/r. Jeszcze w 2005 r. było ich jedynie ok. 962 tys., w 2010 r. 1 118 tys., a w 2015 r. – 1 273 tys. 

W równie dobrym tempie nie przybywa jednak krwiodawców. Liczba dawców krwi wyniosła 640 200 osób. To o 18,1 tys. więcej niż w 2022 r. Zdecydowaną większość, bo aż 80,2 proc. stanowili dawcy wielokrotni stali i powtórni*. Patrząc jednak dalej wstecz, po wzroście z 425 tys. w 2002 r. do 626 tys. w 2011 r., liczba krwiodawców utrzymuje się przez ostatnie lata na podobnym poziomie. Optymizmem naprawa jednak fakt, że tegoroczna liczba jest rekordowa. 

Dane można sprowadzić do jednego wniosku. Liczba krwiodawców w ostatnich latach była mniej więcej na stałym poziomie, jednak częściej decydowali się oni na powtórne oddawanie krwi. Potwierdzają to dane. Jeszcze w 2010 r. dawcy wielkokrotni stanowili 64,86 proc. wszystkich dawców. W 2021 r. odsetek ten wynosił już 77,02 proc.

Kto oddaje krew w Polsce?

Najchętniej oddającą krew grupą w Polsce są osoby w wieku 25-44 lata, którzy stanowią 63,7 proc. wszystkich krwiodawców. Zdecydowanie mniejszy udział mają osoby pomiędzy 45 a 64 r. życia – 19,7 proc. Krwiodawcy w wieku 19-24 lata odpowiadają za 17,1 proc. krwiodawców. W Polsce krew można oddawać pomiędzy 18 a 65 r. życia.

Wśród krwiodawców zdecydowanie przeważają mężczyźni, których jest blisko 3-krotnie więcej niż kobiet. Różnica najmocniej zarysowuje się w grupie najchętniej oddającej krew. Krwiodawczyń pomiędzy 25 a 44 r. życia było 93,5 tys., a krwiodawców w tym samym przedziale wiekowym 314,3 tys.

Dlaczego mężczyźni oddają więcej krwi niż kobiety?

Z wyciąganiem wniosków na temat przewagi mężczyzn wśród krwiodawców należy być ostrożnym. Kobiety w kwestii oddawania krwi podlegają pewnym ograniczeniom. Po pierwsze, przeszkodą w oddawaniu krwi są dla nich kwestie fizjologiczne. Przykładowo kobieta nie może oddawać krwi w trakcie miesiączki i kilka dni po niej. Po drugie, istnieją w Polsce przepisy, które pozwalają kobietom oddawać mniej krwi niż mężczyznom. 

Mężczyźni w ciągu roku mogą oddać krew 6 razy, podczas gdy kobiety tylko 4. Między kolejnymi pobraniami należy odczekać przynajmniej 8 tygodni, a maksymalnie podczas jednego pobrania można oddać 450 ml krwi pełnej. To oznacza, że w roku kalendarzowym mężczyzna może oddać 2,7 l krwi, a kobieta 1,8 l.

Krwi nie mogą też oddawać kobiety, które kiedyś były w ciąży, co skutecznie eliminuje z grona dawców ich sporą część.

Zobacz też: Sytuacja demograficzna Polski w 2023 r. Gdzie ubyło najwięcej Polaków?

Krwiodawstwo w Polsce: Podlasie królestwem krwiodawców

Zdecydowanie najwięcej krwiodawców w przeliczeniu na 10 tys. mieszkańców wystąpiło w 2023 r. w województwie podlaskim. Było ich tutaj prawie 265. Drugim najlepszym wynikiem może pochwalić się Wielkopolska – 202 krwiodawców na 10 tys. mieszkańców. Podium zamyka województwo kujawsko-pomorskie, gdzie 193 osoby na 10 tys. mieszkańców były w 2023 r. krwiodawcami. 

Bez odnoszenia liczby krwiodawców do liczby mieszkańców, najwięcej jest ich w woj. mazowieckim (72,1 tys.) i wielkopolskim (70,4 tys.) i śląskim (68,7 tys.). Analiza ta jednak niewiele wnosi, są to bowiem województwa należące do tych, które posiadają największą liczbę mieszkańców.

Z kolei patrząc na to, gdzie oddano najwięcej krwi pełnej, na pierwszym miejscu należy wskazać województwo śląskie. Liczba donacji przekroczyła tutaj 161 tys. Drugie miejsce to ponownie Wielkopolska z liczbą 149,9 tys. donacji. Trzecie było woj. mazowieckie (147,4 tys.). W sumie tylko w tych trzech województwach oddano ponad ⅓ wszystkich donacji krwi pełnej. 

We wszystkich województwach liczba donacji krwi pełnej w poprzednim roku wzrosła. Najbardziej w Kujawsko-Pomorskiem, najwolniej w Dolnośląskiem.

Zobacz też: Transport materiałów medycznych dronem? Jest zgoda urzędu

Dlaczego warto zostać krwiodawcą?

Krew jest niezbędna w wielu stanach zagrożenia życia. Mimo postępu medycyny nadal nie posiadamy jej zamiennika. Jedynym rozwiązaniem na jej uzupełnienie jest przetoczenie jej od dawcy.

Chętni krwiodawcy mogą oddawać krew w 23 Centrach Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa oraz 135 oddziałach terenowych. Honorowym Dawcom Krwi przysługuje m.in. zwolnienie od pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych w dniu, w którym oddaje krew, oraz w dniu następnym, a także ulga podatkowa z tytułu darowizn przekazanych na cele krwiodawstwa. Więcej informacji można znaleźć m.in. na stronie rządowej.

*Jak wyjaśnia GUS: Dawca wielokrotny stały to osoba regularnie oddająca krew (przynajmniej 2 razy w ciągu 24 miesięcy), dawca wielokrotny powtórny to osoba, która oddała krew w okresie dłuższym niż 2 lata od ostatniej donacji.