Ponad 20% Europejczyków z wyższym wykształceniem ma za wysokie kwalifikacje do pracy
Nadmierne kwalifikacje są częstym problemem w państwach UE. Zgodnie z danymi Eurostatu, ponad co piąta osoba z wyższym wykształceniem w UE pracuje w zawodzie, w którym jest ono zbędne. Przy czym, problem nadmiernych kwalifikacji jest relatywnie większy wśród kobiet, osób młodszych oraz imigrantów.
Wyższe wykształcenie — kiedyś osiągniecie, a dzisiaj…
Wyższe wykształcenie niegdyś było wyjątkowym osiągnięciem, obecnie jest powszechnym zjawiskiem. Według danych Eurostatu, w 2023 roku aż 43 proc. populacji UE w wieku od 25 do 34 lat mogło się pochwalić dyplomem ukończenia uniwersytetu. Przy czym, w niektórych krajach odsetek ten był zauważalnie większy od średniej. W Irlandii wyższe wykształcenie miało ponad 62 proc. młodych mieszkańców kraju, a na Cyprze i Litwie wspomniany odsetek wyniósł kolejno 61,6 oraz 57,4 proc. W Polsce zaś 46,3 proc. osób w wieku 25-34 lata ukończyło studia na dowolnym poziomie.
Zobacz także: Co drugi Polak z niskim wykształceniem pracuje. Wśród ludzi po studiach odsetek ten wynosi ponad 90%
Mająca miejsce od końca drugiej wojny światowej stabilna ekspansja systemu edukacji niewątpliwie mocno przyczynił się do wzrostu bogactwa, podniesienia mobilności społeczności, czy nawet do nieznacznej poprawy wyników zdrowotnych wśród populacji („How and why studies disagree about the effects of education on health: A systematic review and meta-analysis of studies of compulsory schooling laws”). Jednakże jak mówi polskie powiedzenie, każdy kij ma dwa końce. W przypadku wzrostu poziomu wykształcenia wśród populacji tym drugim, metaforycznym końcem jest problem przekwalifikowania.
Nadmierne kwalifikacje to problem ponad co piątego Europejczyka
Wiele osób nabyło wyższe wykształcenie, które okazało się zbędne na rynku pracy. Jak widać na zamieszczonym poniżej grafice, w 2023 roku średnio w UE wśród populacji obywateli żyjących w ojczystym kraju (na wykresie grupa ta jest oznaczona jako „nationals”) aż 20,8 proc. osób, które ukończyło studia, pracowało w zawodach wymagających średnich lub niskich kwalifikacji. Problem ten w niektórych państwach przybrał znacznie większe rozmiary niż w innych. W Hiszpanii 35,8 proc. zatrudnionych osób z wyższym wykształceniem miało nadmierne kwalifikacje. W Danii zaś odsetek ten wyniósł zaledwie 13,4 proc. Z kolei w Polsce osiągnął on 20,1 proc., czyli był jedynie nieznacznie niższy od średniej dla całej wspólnoty.
Zobacz także: Politycy, szukając oszczędności, uderzają w przyszłość narodu – dzieci
Należy również uwypuklić fakt, że problem zbędnego wyższego wykształcenia występuje znacznie częściej wśród niektórych grup. Szczególnie wysoki wskaźnik nadmiernych kwalifikacji odnotowuje się wśród imigrantów. Średnio na terenie wspólnoty aż 31,3 proc. przybyszów z innych krajów UE ma wyższe wykształcenie oraz pracę wymagającą jedynie średnich lub niskich kwalifikacji. Przy czym w Islandii odsetek ten wynosi aż 53,2 proc., a we Włoszech osiągnął on 45,1 proc. Co więcej, w przypadku obywateli państwa spoza UE wskaźnik ten osiąga jeszcze wyższe wartości.
Przeciętnie w krajach UE odsetek imigrantów pochodzących spoza wspólnoty, posiadających nadmierne kwalifikacje, wyniósł 39,4 proc. Co więcej, w takiej Hiszpanii dobił on 69,6 proc., a we Włoszech do 64,1 proc. W Polsce zaś 48 proc. osób z wyższym wykształceniem posiadających obywatelstwo kraju, który nie wchodzi w skład UE, pracowało w zawodzie, w którym wymagano jedynie średnich bądź niskich kwalifikacji. Przy czym tak wysokie wartości analizowanego wskaźnika w przypadku akurat tej grupy może wynikać z tego, że zdobyte przez nich w ich krajach tytuły licencjata, magistra itd. zwyczajnie nie są uznawane w państwach członkowskich.
Zobacz także: Chcemy bogatej Polski, to musimy zacząć inwestować w edukację!
Najczęściej ze zbędnymi studiami mierzą się młodzi oraz kobiety
Do tego do grup demograficznych relatywnie mocniej narażonych na problem związany z niepotrzebnym — z punktu widzenia rynku pracy — wyższym wykształceniem są kobiety oraz osoby młodsze. Zacznijmy od tej pierwszej grupy. Z danych zamieszczonych na poniższym wykresie wynika, w 2023 roku w UE 21,3 proc. obywateli płci żeńskiej miało nadmierne kwalifikacje, podczas gdy analogiczny wskaźnik dla mężczyzn wyniósł 20,1 proc. Łącznie w aż 13 z 21 państw członkowskich, dla których mamy dane, wskaźnik ten był większy dla kobiet.
Co intrygujące, Polska znalazła się w pozostałych 8 państwach (19,3 proc. dla kobiet kontra 21,3 proc. dla mężczyzn). Ponadto różnice na tym polu ponownie okazały się znacznie większe w przypadki imigrantów. Różnica między wskaźnikiem nadmiernych kwalifikacji dla odpowiednio kobiet i mężczyzn pochodzących z innych państw UE wyniosła 3,2 pkt proc., a dla obywatelek i obywateli krajów niewchodzących w skład wspólnoty 6,7 pkt proc.
Zobacz także: My też mamy się kim chwalić! Nowy projekt Intercity i „Nauka. To Lubię”
Znaczne różnice nawet w przypadku Europejczyków żyjących w swoich ojczyznach zanotowano po przeprowadzeniu podziału względem wieku. Z 19 państw członkowskich, dla których mamy informacje, w aż 16 ludzie w wieku od 20 do 34 lat częściej mieli nadmierne kwalifikacje niż osoby w wieku od 35 do 64 lat. Największą różnicę na tej płaszczyźnie zanotowano w Grecji, gdzie aż 38,1 proc. młodych osób z wyższym wykształceniem pracowało w zawodzie wymagającym jedynie niskich lub średnich kwalifikacji oraz „jedynie” 28,4 starszych osób zmagało się z podobnym problemem. Dla Polski odsetki te wyniosły kolejno 24,4 oraz 18,4 proc.
