Organizowanie Igrzysk Olimpijskich często jest nieopłacalne gospodarczo
Badania ekonomistów wskazują, że organizowanie Igrzysk Olimpijskich przeważnie jest nieopłacalne, a potencjalne zyski często są złudne
Ekonomiści postanowili przyjrzeć się gospodarczym aspektom organizacji Igrzysk Olimpijskich, stwierdzając, że trudno mówić o korzyściach ekonomicznych z nich płynących. Wpływy z turystyki mają być mitem, a degradacja środowiska i destrukcyjny wpływ na finanse miasta faktem.
Bilans Igrzysk Olimpijskich
Od 26 lipca do 11 sierpnia na Paryżu skupiła się uwaga większości ludzi i państw świata. Organizacja Igrzysk Olimpijskich stała się sama w sobie niezwykłym osiągnięciem. Wielu twierdzi, że także nieopłacalnym ekonomicznie. Zauważa się, że zwłaszcza w ostatnich dekadach spektakl został przyćmiony przez przekroczenia budżetu, długoterminowe długi, marnotrawioną infrastrukturę, a także szkody dla środowiska i spory polityczne.
Tegoroczne Igrzyska miały być najbardziej ekologiczne i jednymi z najtańszych, których koszt szacuje się na jedynie około 10 mld dolarów. Dzieje się tak, ponieważ Międzynarodowy Komitet Olimpijski nie ma już chętnych miast do organizowania takiej imprezy. Jak twierdzi Victor Matheson, profesor ekonomii w College of the Holy Cross jest to pokłosiem opinii rządów miast, że organizowanie takiego turnieju jest finansową katastrofą z niewielką nadzieją na odzyskanie pieniędzy w dłuższej perspektywie.
Zobacz także: Koszt organizacji Igrzysk Olimpijskich w Paryżu. Ekologia czy oszczędności?
Jak przekazuje portal 9news, po wcześniejszych stratach jedynie Los Angeles złożyło ofertę organizacji igrzysk w 1984 roku. Miasto było w stanie wykorzystać istniejącą infrastrukturę i stadiony, zapewnić sobie lukratywne umowy sponsorskie i prawa do transmisji oraz rozwinąć wydarzenie do rangi marketingowego giganta.
Wisienką na torcie było to, że Komitet Organizacyjny Los Angeles zakończył dzień z nadwyżką w wysokości 215 milionów dolarów. Zachęcone tym inne miasta w walce o igrzyska olimpijskie wydały ponad 100 mln dolarów na sam proces przetargowy. Gdy już udało im się zdobyć te oferty, koszty często znacznie przekraczały to, co pierwotnie szacowano w budżecie.
Badania opłacalności ekonomicznej
Badanie Uniwersytetu Oksfordzkiego z maja 2024 roku wskazuje, że pięć z ostatnich sześciu igrzysk olimpijskich, w tym Paryż, przekroczyło koszty o ponad 100% po uwzględnieniu inflacji. Całkowite koszty są często niedoszacowane, ponieważ nie uwzględnia się wielu pośrednich wydatków na infrastrukturę. Przykłady kosztów obejmują ponad 40 mld dolarów wydanych przez Pekin w 2008 roku, ponad 50 mld dolarów przez Soczi w 2014 roku oraz prawie 20 mld dolarów przez Rio w 2016 roku.
Pełne zrozumienie kosztów wymaga uwzględnienia wszystkich wydatków, a rachunkowość igrzysk jest często nieprzejrzysta. Na przykład, budżet Tokio 2020 szacowano na 12,6 mld dolarów, ale nie uwzględniono 17 mld dolarów dodatkowych kosztów. W 2022 roku Pekin ogłosił nadwyżkę budżetową, ale dochodzenie sugeruje, że rzeczywiste koszty były dziesięciokrotnie wyższe.
Zobacz także: Rewolucja w energetyce? Litwa testuje ekrany akustyczne produkujące prąd
Wydarzenia sportowe, takie jak Igrzyska Olimpijskie, często podkreśla się ze względu na ich krótko- i długoterminowe skutki ekonomiczne. Jednak te korzyści często są złudne. Czas, praca i pieniądze wydane na duże obiekty prawdopodobnie zakłócają codzienny handel, zajmując cenne nieruchomości, odciągając uwagę i pracę od potrzebnych projektów infrastrukturalnych i wyczerpując przyszłe zasoby poprzez bieżące koszty konserwacji lub płatności za obsługę zadłużenia. Zwłaszcza w przypadku tzw. „białych słoni”, czyli obiektów, które są rzadko wykorzystywane. Dodatkowe koszty obejmują przesiedlenia mieszkańców, gentryfikację, czyli przekształcenie charakteru poszczególnych części miasta i szkody dla środowiska.
Francuski bank centralny i urząd statystyczny INSEE twierdzą, że organizacja Igrzysk przyczyni się do krótkoterminowego pobudzenia wzrostu PKB. W III kwartale wzrost ma wynieść 0,5%. Według instytucji, gdyby nie Igrzyska Olimpijskie w III kwartale 2024 roku PKB Francji wzrosłoby o 0,2%. Czyli organizacja imprezy miałaby się przyczynić do większego wzrostu o 0,3 p.p.
Długoterminowe korzyści z Igrzysk
Według Andrew Zimbalista, ekonomisty sportowego ze Smith College twierdzenia o długoterminowych korzyściach, takich jak wzrost turystyki, są przesadzone. Niemniej, jednak jeżeli planowanie jest właściwie przeprowadzone, a miasto jest dobrze rozwinięte, możliwe jest, że igrzyska przyniosą niewielką nadwyżkę lub zostawią użyteczne obiekty dla społeczności.
Amanda Phalin z Uniwersytetu Florydy dodaje, że efekty turystyczne takich wydarzeń są często neutralizowane przez osoby, które rezygnują z odwiedzin w czasie igrzysk. Przykład Lake Placid pokazuje, że aby osiągnąć długoterminowe korzyści, takie jak przyciąganie turystów, wymagane są dodatkowe inwestycje. Pomimo organizacji Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1980 roku, Lake Placid musiało zainwestować setki milionów dolarów w obiekty, które generowałyby wpływy dla lokalnej gospodarki.
Zobacz także: Igrzyska olimpijskie 2036: jaki jest koszt igrzysk olimpijskich?
Międzynarodowy Komitet Olimpijski i miasta gospodarze dążą do uczynienia igrzysk bardziej zrównoważonymi pod względem ekonomicznym, ekologicznym i społecznym. Igrzyska Olimpijskie w Paryżu w 2024 roku, pierwsze zgodne z Agendą 2020 MKOl, wprowadzają inicjatywy mające na celu ograniczenie wpływu na środowisko. Organizatorzy planują budowę tylko jednego stałego obiektu sportowego, a reszta wydarzeń odbędzie się w istniejących lub tymczasowych strukturach. Wioska olimpijska zostanie przekształcona w biura i mieszkania.
Podobne działania są podejmowane w Los Angeles przed igrzyskami w 2028 roku, gdzie planuje się wykorzystanie istniejącej infrastruktury, a niektóre wydarzenia odbędą się w oddalonych miejscach. Jednak ekonomiści, tacy jak Matheson, Zimbalist i Phalin, sugerują, że dla długoterminowej zrównoważoności igrzysk konieczne mogą być bardziej radykalne rozwiązania, takie jak stałe przypisanie igrzysk do jednego miasta lub rotacyjna organizacja przez kilka wybranych miast. Phalin podkreśla, że obecny model organizacji igrzysk, polegający na budowie nowej infrastruktury co cztery lata, jest ekonomicznie nieopłacalny.
