Aktywność fizyczna na świecie. Co trzecia osoba zaniedbuje ruch

O tym, że regularna aktywność fizyczna pozytywnie wpływa na zdrowie i dobrostan psychiczny, każdy doskonale wie. Ta wiedza nie przekłada się jednak na działania. Aktywność fizyczna na świecie jest na marnym poziomie. Co trzeci człowiek na Ziemi rusza się za mało – wynika z najnowszego raportu WHO. Najgorsza sytuacja jest wśród Azjatów, a jak wypadają Europejczycy?

• WHO wskazuje, że aktywność fizyczna na świecie znajduje się na niedostatecznie wysokim poziomie.
• W południowej Azji odsetek osób niepodejmujących odpowiedniej ilości aktywności fizycznej wyniósł 45,4 proc. w 2022 r. wobec 22,4 proc. w 2000 r.
• Dostateczny poziom aktywności fizycznej notuje się w państwach zachodnich, Oceanii i Afryce Subsaharyjskiej.

Blady obraz aktywności fizycznej na świecie

Regularna aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko wystąpienia wielu chorób, w tym także tych psychicznych. To fakt powszechnie znany, jednak przeciętny człowiek nie przywiązuje do tego dostatecznie dużego znaczenia. 

Według zaleceń WHO wydanych w 2020 r. dla zachowania zdrowia przeciętny dorosły człowiek powinien w ciągu tygodnia zdobyć się na minimum 150 minut aktywności o umiarkowanej intensywności oraz 75 minut intensywnego wysiłku.

Z badania WHO, opublikowanego w The Lancet, wynika, że 1,8 mld ludzi na świecie nie spełnia tak wyznaczonego celu w zakresie aktywności fizycznej. Nie chodzi tu nawet tyle o sport, co zwyczajną aktywność.

Badacze WHO przyjrzeli się w sumie 197 państwom, obu płciom i różnym grupom wiekowym, aby określić, jaka część wykazuje niedostateczną aktywność fizyczną. Szczegółowe informacje, skąd pozyskano dane i jakie metody wykorzystano, można przeczytać w artykule. Zobaczmy, jak przedstawiają się dokładne wyniki.

Ludzkość jest coraz mniej aktywna fizycznie

Zacznijmy od świata. W 2022 r., jak wspomniałem, niedostateczną aktywnością wykazało się 1,8 mld ludzi, czyli dokładnie 31,3 proc. dorosłych na świecie. Sytuacja pogarsza się względem poprzednich badań. W 2010 r. odsetek ten wynosił 26,4 proc., a jeszcze w 2000 r. – 23,4 proc. Wyniki różnią się jednak zasadniczo w zależności od regionu.

Najgorzej sytuacja wygląda w państwach azjatyckich. W krajach o wysokich dochodach w tym regionie niedostateczny poziom aktywności fizycznej charakteryzuje 48,1 proc. społeczeństwa. Dla porównania w 2000 r. było to jedynie 28,9 proc. Równie źle jest w południowej Azji, gdzie odsetek osób o zbyt niskiej aktywności wyniósł 45,4 proc. wobec 22,4 proc. w 2000 r. 

Są jednak regiony, w których sytuacja się poprawia. To państwa zachodnie o wysokich dochodach (27,7 proc. w 2022 r. wobec 31,6 proc. w 2000 r.), Oceania (2022 r.: 13,6 proc., 2000 r.: 22,5 proc.) oraz Afryka Subsaharyjska (2022 r.: 16,8 proc., 2000 r.: 21,7 proc.). Jakie kraje badacze rozumieją przez państwa zachodnie o wysokich dochodach, nie podano, jednak z analizy artykułu wynika, że znajduje się wśród nich 12 państw Europy Zachodniej. Tutaj sytuacja pod względem aktywności fizycznej wygląda nie najgorzej.

Co innego można powiedzieć o Europie Środkowo-Wschodniej należącej do regionów, w których aktywność fizyczna ludzkości spada. W 2000 r. celów WHO nie spełniało 15,4 proc., a obecnie 22,7 proc. mieszkańców tego regionu.

Zobacz też: Aktywność fizyczna Polaków? Tylko w kilku krajach UE jest gorzej

Aktywność fizyczna mężczyzn vs kobiet

Globalnie kobiety wykazywały średnio wyższy poziom braku aktywności fizycznej (33,8 proc.) w porównaniu do mężczyzn (28,7 proc.). Dla pełnego obrazu dobrze jednak przyjrzeć się zróżnicowaniu regionalnemu w tej kwestii. Wysoka dysproporcja między płciami występuje w Azji Południowej, gdzie aktywności w dostatecznym stopniu nie podejmuje 38,4 proc. mężczyzn, ale aż 52,6 proc. kobiet. Nie dziwi także fakt, że jeszcze większe różnice zaobserwowano w Afganistanie, Pakistanie czy Iranie. Wynoszą one tu ponad 20 pkt proc.

W Europie kobiety są aktywne w podobnym stopniu co mężczyźni, zaś w 26 krajach z 197 badanych mężczyźni byli bardziej nieaktywni od kobiet. 

Aktywność fizyczna na świecie daleko od celów WHO 

Celem WHO jest zmniejszenie poziomu niedostatecznej aktywności fizycznej na świecie o 15 proc. do 2030 r., przyjmując rok 2010 jako bazę. Jak na razie aktywność fizyczna na świecie wygląda blado. Model opracowany przez badaczy wskazuje, że przy obecnych trendach nie ma mowy o jego spełnieniu. Jak napisano:

136 krajów nie zmierza do osiągnięcia celu na 2030 r., podczas gdy 61 krajów jest na dobrej drodze [do jego spełnienia]. Spośród tych 61 krajów, 22 kraje zostały sklasyfikowane jako na dobrej drodze z większą pewnością, z czego 12 to europejskie kraje zachodnie o wysokim dochodzie, cztery – kraje Oceanii, a sześć znajduje się w Afryce Subsaharyjskiej.

Aktywność fizyczna jest ważna z gospodarczego punktu widzenia, ponieważ jest ważnym elementem profilaktyki wielu chorób. Brak ruchu może powodować m.in. otyłość, choroby krążenia i choroby serca, które przekładają się na obciążenie systemu ochrony zdrowia.

Na koniec warto nadmienić, że jak każde badanie, także i to ma swoje ograniczenia. Podstawowym z nich jest zastosowanie jednakowego wymogu co do dostatecznego poziomu aktywności fizycznej określonego przez WHO, który jest jednakowy dla wszystkich grup wiekowych (z wyjątkiem dzieci w wieku 5-17 lat, którym zaleca się większą aktywność) i nie różni się w zależności od płci i innych czynników.