Praca zdalna. Ile zarobimy i czego możemy oczekiwać od szefa?

Praca zdalna zyskała na znaczeniu podczas pandemii COVID-19. W czasie lockdownu miliony pracowników musiały przenieść swoje biuro do domu. Obecnie wiele firm i pracowników zastanawia się, jaka będzie przyszłość pracy zdalnej w Polsce. Czy stanie się ona normą, czy może przeważą tradycyjne modele?

• Pracodawca może w każdym czasie cofnąć polecenie wykonywania pracy zdalnej, z co najmniej dwudniowym uprzedzeniem
• Blisko 64% firm umożliwia podjęcie w pełni zdalnej formy zatrudnienia
• Praca zdalna potrafi krótkotrwale zmniejszyć poziom stresu i wydłużyć wypoczynek w wyniku braku straty czasu na dojazdy

Prawna strona medalu

Jednym z głównych czynników wpływających na przyszłość pracy zdalnej w Polsce są regulacje prawne. Polskie prawo pracy nie znało do 2022 roku pojęcia pracy zdalnej. Z powodu sytuacji pandemicznej Sejm RP przyjął nowelizację kodeksu pracy, która uregulowała kwestie związane z pracą zdalną. Ustawodawca zastrzegł w wydanych przepisach również definicję pracy zdalnej, brzmi ona:

Praca może być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość (praca zdalna).

Jak wynika z informacji podanych przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, w świetle nowych przepisów wniosek o rozpoczęcie pracy zdalnej jest wiążący dla pracodawcy, jeśli został złożony przez:

• Pracownicę w ciąży.
• Pracownika wychowującego dziecko do ukończenia przez nie 4. roku życia.
• Pracownika sprawującego opiekę nad innym członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności.
• Pracownika-rodzica dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności.

Obowiązki i uprawnienia szefa oraz pracownika

W celu poznania praw, jakie przysługują pracownikowi, należy zajrzeć do rozdziału IIc kodeksu pracy. Jest on dość obszerny, więc pozwolę sobie przytoczyć tylko niektóre przepisy ustawy. Jak możemy wyczytać, do obowiązków pracodawcy należy m.in.:

• Zapewnienie pracownikowi materiałów i narzędzi, w tym urządzeń technicznych niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej.
• Zapewnienie pracownikowi wykonującemu pracę zdalną przez pracodawcę materiałów i narzędzi pracy, w tym urządzeń technicznych, niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej, pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem pracy zdalnej przez pracownika i wypłata ekwiwalentu pieniężnego lub ryczałtu nie stanowią przychodu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Jednakże nasz szef ma nie tylko obowiązki do spełnienia, ale także przysługują mu pewne prawa m.in.:

• Pracodawca ma prawo przeprowadzać kontrolę wykonywania pracy zdalnej przez pracownika, kontrolę w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy lub kontrolę przestrzegania wymogów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony informacji, w tym procedur ochrony danych osobowych.
• Pracodawca może w każdym czasie cofnąć polecenie wykonywania pracy zdalnej, z co najmniej dwudniowym uprzedzeniem.

Powyższe uregulowania są pokłosiem pandemii, na którą sektor prywatny nie był przygotowany. Potrzebne były nowe regulacje zabezpieczające zarówno interes pracowników, jak i pracodawców, aby żadna ze stron nie stała się nagle faworyzowana.

Czego potrzebujemy w pracy zdalnej?

Ważnym aspektem przyszłości pracy zdalnej jest technologia. Rozwój narzędzi informacyjnych i komunikacyjnych umożliwia pracownikom wykonywanie swoich obowiązków z dowolnego miejsca na świecie. Narzędzia do wideokonferencji, platformy do zarządzania projektami (np. MS Teams) i chmury obliczeniowe stały się podstawowym narzędziem dla wielu pracowników i wolnych strzelców.

Jednakże sam komputer nie zrobi za nas wszystkiego. Od pracowników często wymaga się zdolności do samoorganizowania sobie dnia, wytaczania priorytetów działań oraz samodyscypliny przy wykonywaniu powierzonych obowiązków. Również wypada zaaranżować sobie odpowiednio przestrzeń, która pozwoli nam się w pełni skupić na realizacji zadania. Bez tego może nam być niezwykle ciężko podjąć pracę w domowych warunkach.

Zobacz także: Rola SI we współczesnej gospodarce

Przyszłość pracy hybrydowej

Wiele wskazuje na to, że przyszłość pracy w Polsce będzie miała charakter hybrydowy, łączący elementy pracy zdalnej i stacjonarnej. Badanie z 2022 roku pokazuje, że na pracę w modelu zdalnym lub hybrydowym zdecydowało się wówczas 35% pracowników. Przy czym w 2023 roku liczba ta spadła do 28%. Stale jednak utrzymuje się trend wzrostowy dla modelu hybrydowego z obecnością w biurze minimum raz w tygodniu. Dodajmy do tego, że blisko 64% firm umożliwia podjęcie w pełni zdalnej formy zatrudnienia. Nie zapominajmy również, że blisko 34% ankietowanych preferowałoby firmę oferującą pracę w modelu hybrydowym.

Modele hybrydowe mogą przynieść korzyści zarówno pracodawcom, jak i pracownikom, oferując elastyczność oraz możliwość lepszego dostosowania pracy do indywidualnych potrzeb, oraz sytuacji życiowej. Takiej jak konieczność opieki nad dzieckiem lub opieka nad osobą niepełnosprawną. Wprowadzenie takich modeli wymaga dalszych inwestycji w technologie, szkolenia oraz dostosowania regulacji prawnych, aby zagwarantować, że praca hybrydowa będzie korzystna dla wszystkich stron.

Ile zarobimy, pracując zdalnie?

Temat zarobków jest zawsze na czasie. Każdy z nas chce zarabiać jak najwięcej. Podjęcie się jednak pracy w pełni zdalnej, hybrydowej czy stacjonarnej nie ma większego znaczenia dla wysokości zarobków. Wszystko zależy od tego, jaką pracę wykonujesz, ile czasu na nią poświęcasz. Jednakże praca zdalna może być potencjalnie bardziej opłacalna. Decydując się na wariant hybrydowy lub zdalny, możesz jako pracownik domagać się zwrotu kosztów za energię elektryczną, lub internet. Poprzez ekwiwalent pieniężny lub na zasadach ryczałtu. Przy czym znowelizowane przepisy nie określają ich wysokości. Stwierdzają one jedynie, że zwrot kosztów poniesionych w wyniku pracy zdalnej jest zwolniony z obciążeń takich jak PIT czy ZUS. Pracując z domu, oszczędzamy także czas i koszty wynikające z dojazdu do biura.

Wpływ pracy zdalnej na psychikę

Najważniejszym wyzwaniem związanym z pracą zdalną jest utrzymanie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Praca z domu często prowadzi do zacierania się granic między obowiązkami zawodowymi a życiem prywatnym. Wynikają z tego pewne czynniki, które wpływają negatywnie na nasze zdrowie, pomimo że znajdujemy się we własnym domu. Powodem tego jest brak lub zbyt mała ilość interakcji, kontaktu z innymi ludźmi i światem zewnętrznym.

Jak stwierdza Pani Doktor Beata Rajba:

W mojej praktyce psychologicznej, izolacja związana z pracą zdalną okazała się jednak najbardziej niszcząca dla osób o wysokim poziomie lęku społecznego. W domu było im lepiej, nie musiały wychodzić, bać się oceny innych, narażać na kontakty i konfrontacje. Jednocześnie zatracały umiejętność przełamywania swojego lęku, odzwyczajały się od przebywania wśród ludzi i kontaktów z nimi. W efekcie ich fobia społeczna znacznie się nasilała.

Z jednej strony praca zdalna potrafi krótkotrwale zmniejszyć poziom stresu i wydłużyć wypoczynek w wyniku braku straty czasu na dojazdy. Wiąże się to jednak ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia objawów depresji oraz lęku z powodu zbyt długiej izolacji. Psycholożka wskazuje, że nawet introwertycy potrzebują kontaktu z ludźmi, tylko nie w aż tak dużej ilości, jak ekstrawertycy, ale nadal pewien kontakt i rozmowa są potrzebne człowiekowi.

Perspektywy na przyszłość

Przyszłość pracy zdalnej w Polsce zależy od wielu czynników, takich jak rozwój technologii i umiejętności menadżerskich w firmach. Model zdalny bez wątpienia na dobre zagościł w naszym kraju. Możliwość pracy zdalnej lub hybrydowej wprowadziło w Polsce 33% przedsiębiorstw. Istotny jest także postęp technologiczny i automatyzacja procesów, co sprzyja powstawaniu nowych zawodów, które nie wymagają fizycznej obecności w biurze. Ponadto otwarcie się na rynki zagraniczne daje szerokie możliwości pracy w międzynarodowych firmach bez konieczności zmiany miejsca zamieszkania. Oferując przy tym lepsze zarobki w obcych walutach, takich jak euro, co skłania do głębszych rozważań.