Duńczycy zmusili uchodźców do nauki języka. To przyniosło efekty! [BADANIE]

Zgodnie z badaniem ekonomistów wprowadzenie obowiązkowego, wymagającego kursu językowego dla uchodźców w Danii sprawiło, że integracja uchodźców z tamtejszym społeczeństwem wzrosła. Dzięki tej polityce w długim okresie migranci dłużej się edukowali w szkołach oraz częściej wykonywali bardziej złożone prace, w wyniku czego zauważalnie więcej zarabiali. 

Integracja uchodźców, czyli trudny orzech do zgryzienia

Co zrobić, aby przybysze nierzadko pochodzący z krajów ogarniętych wojną, przemocą dobrze zintegrowali się ze społeczeństwem? Na pytanie to z jednej strony bardzo trudno udzielić odpowiedzi, a z drugiej na przykład ze względów demograficznych należy spróbować odpowiedzieć. Dotyczy się to również Polski, która w ostatnich latach przyjęła niemal milion uchodźców z ogarniętej wojną Ukrainy. Jednym z częściej przywoływanych rozwiązań tego problemu jest wprowadzenie obowiązków kursów, lekcji języka ojczystego. Polityka ma w praktyce między innymi znacząco pomagać uchodźcom w odnalezieniu się na rynku pracy. Z kolei dobra integracja z lokalnym rynkiem pracy to dobra integracja z lokalną wspólnotą. Jednakże czy tak jest w praktyce? 

Zobacz także: Populacja Holandii wzrosła dzięki imigrantom. Więcej Holendrów umiera niż się rodzi

Ustalić to postanowili ekonomiści Jacob Nielsen Arendt, Iben Bolvig, Mette Foged, Linea Hasager oraz Giovanni Peri. W swoim artykule naukowym zatytułowanym „Language Training and Refugees’ Integration” przyjrzeli się oni bliżej Danii. W kraju tym pod koniec XX wieku istniały poważne różnice ekonomiczne pomiędzy dawno przybyłymi uchodźcami a rodowitymi Duńczykami. Ci pierwsi nie tylko średnio zarabiali znacznie mniej, ale również zauważalnie rzadziej pracowali. Jak możemy wyczytać w przywołanym badaniu: „Różnica w zatrudnieniu między uchodźcami płci męskiej a nisko wykwalifikowanymi mężczyznami urodzonymi w kraju wynosiła 15-16 pkt proc. dziesięć lat po imigracji”. W celu zapobiegnięcia powstaniu podklasy rząd Danii zmienił swoje podeście do kwestii uchodźców. Pierwszego stycznia 1999 roku wprowadził on dużą reformę, zmieniającą politykę migracyjną kraju.

Dania nie siedziała z założonymi rękoma i postanowiła działać!

Najważniejsza zmiana dotyczyła kwestii szkoleń językowych. Po pierwsze te z dobrowolnych, stały się dla przybyszy obowiązkowe. Bez dowodu ukończenia kursu uchodźca nie mógł otrzymać zezwolenia na pobyt stały. Po drugie zarówno zwiększono długość szkoleń, jak i mocniej rozciągnięto je w czasie. Do 1999 roku szkolenie językowe trwało łącznie 1370 godzin oraz można je było rozłożyć maksymalnie na 18 miesięcy. Po wspomnianym roku zaś wydłużono kurs do 1800 godzin oraz umożliwiono jego zrealizowanie nawet w ciągu 36 miesięcy. Ostatnia zmiana dotyczyła jakości edukacji. Dania zdecydowała się uczynić system kształcenia znacznie bardziej scentralizowanym oraz profesjonalnym, jak i zwiększyć środki przeznaczone na kadry. 

Zobacz także: Prawie 20% Polaków pracuje poniżej kwalifikacji. Imigrantów prawie połowa

W celu ustalenia jak zreformowanie systemu szkolnictwa językowego wpłynęło na uchodźców, badacze postanowili skorzystać z faktu, że zmiana była bardzo duża i nieciągła. Uchodźcy, którzy przybyli na kilka dni przed pierwszym stycznia 1999 roku, w praktyce mogli nie przyjść nawet na jedną lekcję duńskiego i żyć sobie jak gdyby nigdy nic. Z kolei te osoby, które przybyły do Danii np. w Święto Trzech Króli w 1999 roku, musiały odbyć długi, wymagający kurs i na końcu zaliczyć egzamin ze znajomości języka. Badacze postanowili wykorzystać fakt, że duńskie prawo doprowadziło do powstania dwóch niezwykle podobnych do siebie na niemal wszystkich płaszczyznach grup. Ekonomiści z wykorzystaniem ekonometrycznych metod porównali losy uchodźców w zależności od tego, czyli przybyli oni trochę przed wdrożeniem reformy, czy trochę po. O to, co udało im ustalić. 

Nauka języka okazała się bardzo korzystna dla samych uchodźców

Zgodnie z ustaleniami ekonomistów, wprowadzona przez rząd nordyckiego kraju reforma wpłynęła głównie na zarobki imigrantów. Jednakże, co warto zaznaczyć, na tym polu efekt był znaczący. Jak widać na zamieszczonym poniżej wykresie, 18 lat po przybyciu do Danii uchodźcy, którzy trafili do tego kraju po pierwszym stycznia, dzięki obowiązkowym szkoleniom językowym zarabiali znacznie więcej od swoich kolegów, którzy przybyli do skandynawskiego kraju wcześniej. Według szacunków badaczy długoterminowo reforma podniosła roczne zarobki imigrantów aż o 34 proc.! W przypadku zatrudnienia oszacowany efekt jest ledwo istotny statystycznie, a po dodaniu zmiennych kontrolnych przestaje taki być. Z kolei w przypadku przestępczości nie zaobserwowano żadnej zmiany nawet w podstawowym, najprostszym modelu. 

Zobacz także: Dania wprowadza ograniczenia dla rosyjskich tankowców. To wpłynie na transport morski w regionie

W jaki sposób obowiązkowe szkolenia doprowadziły do lepszych wynagrodzeń uchodźców? Po pierwsze, co widać na omawianym w poprzednim akapicie wykresie, dzięki kursom językowym uchodźcy średnio mieli bardziej skomplikowane, tym samym lepiej płatne, prace. Dobra komunikacja jest kluczowym czynnikiem w zdecydowanej większości, wymagających kwalifikacji zawodów. Z kolei trudno się sprawnie komunikować bez znajomości języka, którym posługują się koledzy z firmy. Drugim kanałem, który miał szczególnie znaczenie w przypadku chłopców, jest ten edukacyjny. Dzięki reformie z 1999 roku młodzi uchodźcy płci męskiej zarówno znacznie częściej uczęszczali do duńskiego odpowiednika gimnazjum, jak i częściej pomyślnie kończyli szkołę na tym poziomie. 

Sprawna integracja uchodźców nie obędzie się bez nauki języka

Integracja uchodźców jest zadaniem niezwykle trudnym, a przykład Danii oraz zgodnie z badaniami przytoczonymi przez naukowców wiele innych krajów pokazuje, że duże znaczenie w tym procesie mają kwestie związane z językiem. Dzięki obowiązkowym kursom przybysze lepiej integrują się z lokalnym rynkiem pracy, na czym sami mocno korzystają. Co warto zaznaczyć raz jeszcze, analizowane w tym tekście ustalenia mają spore znaczenie również z perspektywy naszego kraju, w którym obecnie przebywa niemal dwa miliony Ukraińców. Polski rząd ustanawiając przykładowo, że uczniowie z Ukrainy nadal nie będą musieli zdawać egzaminu ósmoklasisty z języka polskiego, może wyświadczyć uchodźcom za wschodniej granicy wilczą przysługę.