Największe państwa w historii: Wielka Brytania prawie przegrała z Mongolią [RANKING]
Największe państwa w historii świata z racji na swoją siłę i wpływy ukształtowały wygląd świata na całe dekady lat w przód
Największe państwa w historii były tworami państwowymi, które nierzadko wytaczały bieg całej epoki. W tym zestawieniu znajdą się dawne mocarstwa kolonialne, a także państwa, które doszły do potęgi drogą wojny i podstępu. W poniższym artykule przedstawię państwu ranking największych państw w historii i omówię ich drogę do wielkości.
Imperium Brytyjskie w kulminacyjnym momencie ekspansji posiadało 35,5 mln km².
Wielka Brytania stosowała podczas podboju wykorzenianie rdzennych kultur podbitych ludów.
Mongolia dzięki strategii i rozpoznaniu zajęła terytoria o łącznej powierzchni 33 mln km².
Największe państwa w historii — metodologia
Historycznie państwa konkurowały ze sobą ekonomicznie, politycznie, a także militarnie. Kluczową kwestią było to, kto sprawuje kontrolę na danym terytorium, aby móc czerpać z niego korzyści. Toteż głównym wyznacznikiem wielkości danego państwa będzie maksymalna powierzchnia całkowita terytoriów bezpośrednio do niego należących wyrażona w milionach kilometrów kwadratowych.
Zobacz także: Dlaczego wyborcy w USA wybierają populizm?
Największe państwa w historii — ranking
Oto jak wygląda ranking dziesięciu największych państw w historii. Są to dane uwzględniające największą w historii powierzchnię terytorialną należącą do danego państwa.
- Imperium Brytyjskie — maksymalna powierzchnia 35,5 mln km²,
- Imperium Mongolskie — maksymalna powierzchnia 33 mln km²,
- Imperium Rosyjskie — maksymalna powierzchnia 22,8 mln km²,
- Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (skrót. ZSRR) – maksymalna powierzchnia 22,4 mln km²,
- Hiszpańskie Imperium Kolonialne — maksymalna powierzchnia 13,7 mln km²,
- Kalifat Umajjadów — maksymalna powierzchnia 13,2 mln km²,
- Imperium Qing — maksymalna powierzchnia 14,7 mln km²,
- Imperium Francuskie (czasy kolonialne) – maksymalna powierzchnia 12,5 mln km²,
- Imperium Portugalskie — maksymalna powierzchnia 10,4 mln km²,
- Kalifat Abbasydów — maksymalna powierzchnia 11 mln km².
Zobacz także: Największe armie na świecie. Które państwa mają najliczniejsze siły zbrojne, a które wydają na nie najwięcej? [RANKING]
Brytanio rządź wśród fal, czyli jak europejska wyspa stała się mocarstwem?
Wielka Brytania w pewnym momencie zdała sobie sprawę, że może zyskać przewagę nad innymi państwami europy, zdobywając wpływy poza jej obszarem. Jako że jest krajem zlokalizowanym na wyspie wszelkie działania militarne, czy handlowe nie mogły mieć miejsca bez silnej floty. To właśnie militarne i logistyczne zdolności na morzu pozwoliły wyprzedzić kraje takie jak Francja, Hiszpania czy Portugalia w wyścigu kolonialnym.
Ponadto Brytyjczycy zdawali się wierzyć w pewną misję cywilizacyjną, zwaną niekiedy „brzemieniem białego człowieka”, którą wykorzystywano jako uzasadnienie kolonizacji. Uważali, że ich obowiązkiem jest szerzenie chrześcijaństwa, zachodnich wartości oraz edukacji wśród ludów podbitych. Brytyjskie elity postrzegały budowę imperium jako oznakę swojej wyższości i dowód na sukces brytyjskiego systemu politycznego oraz gospodarczego.
Jednocześnie w XVII i XVIII wieku Wielka Brytania była jednym z głównych uczestników transatlantyckiego handlu niewolnikami. Ten brutalny system dostarczał siły roboczej dla plantacji w koloniach, co w znacznym stopniu przyczyniało się do ich wzrostu gospodarczego i umacniało pozycję Wielkiej Brytanii jako globalnego mocarstwa.
Zobacz także: Największe wyspy świata. Jaka wyspa jest największa? [RANKING]
Cień Czyngis-chana na wschodzie, czyli jak plemiona stepowe przerodziły się w wielkie państwo
Plemiona dawnej Mongolii były skłócone, a ewentualne sojusze były nietrwałe i najczęściej polegały na tymczasowym zjednoczeniu się przeciwko wspólnemu wrogowi. Był to poważny problem, patrząc z perspektywy potencjalnego rozwoju państwa jako całości. Problem ten został rozwiązany wraz z dojściem do władzy Czyngis-chana, który tak naprawdę stworzył własnoręcznie największe państwo w historii.
Czyngis-chan zjednoczył skłócone plemiona mongolskie, tworząc jednolitą siłę wojskową i polityczną, co stało się fundamentem ekspansji imperium. Wprowadzono system merytokracji, w którym awans opierał się na zdolnościach, a nie pochodzeniu, co zwiększało efektywność i lojalność armii oraz administracji. Dodatkowo Czyngis-chan wprowadził „Jasę” – zbiór praw i zasad, które ujednolicały zarządzanie imperium i umacniały porządek społeczny.
Mongołowie wyróżniali się wybitnymi zdolnościami strategicznymi i umiejętnościami w walce konnej. Dominowali na polu walki dzięki swojej lekkiej kawalerii, która była szybka, mobilna i skuteczna w walce na otwartym terenie. Wykorzystywali złożone strategie wojenne, takie jak pozorowane odwroty, oskrzydlanie wroga oraz psychologiczne zastraszanie przeciwników.
Kluczowym elementem ich sukcesów była również umiejętność posługiwania się łukami refleksyjnymi, które były precyzyjne i miały duży zasięg. W trakcie podbojów Mongołowie przejęli i udoskonalili techniki oblężnicze od innych cywilizacji, takich jak Chińczycy czy Persowie. Umożliwiało im to zdobywanie umocnionych miast i twierdz. Dzięki tym połączonym czynnikom Mongołowie stworzyli niezwykle skuteczną machinę wojenną.
Zobacz także: Najbogatsze państwa Afryki 2024: RPA jest bogatsza niż Ukraina [RANKING]
Rozwój terytorialny Rosji. Słowem tam, gdzie dwóch się bije to Rosja korzysta
Imperium Rosyjskie osiągnęło ogromne rozmiary dzięki kombinacji strategii politycznych, militarnej ekspansji, korzystnego położenia geograficznego oraz systematycznego wykorzystania lokalnych warunków. Na dużych obszarach Syberii i Azji Środkowej brak było trudnych do pokonania barier naturalnych, co umożliwiało stosunkowo łatwą ekspansję na wschód. Podbijane terytoria, szczególnie Syberia, obfitowały w cenne surowce, takie jak futra, minerały, złoto czy ropa, które z biegiem czasu wzmacniały gospodarkę imperium.
Rosyjscy władcy, od czasów Iwana IV Groźnego, coraz bardziej centralizowali władzę, co pozwalało na skuteczne planowanie i koordynowanie ekspansji terytorialnej. Absolutyzm carów wzmacniał ich autorytet, a podbijanie nowych terenów jednoczyło państwo wokół idei „Świętej Rusi” jako obrońcy prawosławia i cywilizacji. Imperium Rosyjskie zbudowało jedną z największych armii w Europie, zdolną do prowadzenia długotrwałych kampanii w różnych regionach. Przykładowo rosyjscy kozacy odegrali kluczową rolę w podboju Syberii, wykorzystując swoje umiejętności przetrwania w trudnych warunkach. W XIX wieku Rosja systematycznie podporządkowywała sobie chanaty w Azji Środkowej, takie jak Buchara czy Chiwa, korzystając z przewagi technologicznej i organizacyjnej.
W XVI wieku Rosja pokonała resztki Złotej Ordy, podbijając chanaty kazański i astrachański, co otworzyło drogę do dalszej ekspansji wzdłuż Wołgi i na Ural. Po odkryciu bogactw Syberii, takich jak futra, rozpoczęto systematyczne zajmowanie tych ziem, a w XVII wieku Rosjanie dotarli aż do Pacyfiku. Poprzez traktaty międzynarodowe, takie jak porozumienie z Chinami w Nerczyńsku (27 sierpnia 1689 rok), Rosja zabezpieczała swoje zdobycze. Zachęcano rosyjskich chłopów, Kozaków i więźniów do osiedlania się na nowych terenach, co wzmacniało rosyjską kontrolę nad podbitymi regionami. Wprowadzano także język rosyjski, prawosławie i kulturę rosyjską, co miało na celu integrację nowych ziem z imperium.
Rosja korzystała z osłabienia swoich sąsiadów, takich jak Chanat Krymski, Szwecja, Polska-Litwa czy Imperium Osmańskie, przejmując ich terytoria. W XIX wieku podbiła Kaukaz, wykorzystując słabość miejscowych ludów górskich i wewnętrzne konflikty w regionie. W XVIII wieku wspólnie z Prusami i Austrią Rosja dokonała rozbiorów Rzeczypospolitej, przejmując ogromne obszary Europy Wschodniej. Mimo że w 1867 roku sprzedała Alaskę Stanom Zjednoczonym, wcześniej była obecna w Ameryce Północnej, co pokazuje zasięg jej ekspansji.
Zobacz także: Historyczny rekord Chopina! Już 20 milionów pasażerów!
Rozwój infrastruktury, taki jak budowa Kolei Transsyberyjskiej w XIX wieku, umożliwił skuteczniejsze zarządzanie Syberią i dalszą ekspansję na Daleki Wschód. System guberni integrował podbite terytoria z imperium poprzez lokalne administracje. Dzięki połączeniu wszystkich tych czynników Imperium Rosyjskie stało się jednym z największych państw w historii, obejmującym tereny od Europy Wschodniej po wybrzeża Pacyfiku i Azję Środkową.
