Gospodarka Polski po reformach planu Balcerowicza i wdrożeniu systemu powszechnej prywatyzacji w 1993 r., w czasie rządów premier Hanny Suchockiej znajdowała się w trudnej sytuacji. Bezrobocie wynosiło 16,9% W 1994 r., płace realne spadły o 30% względem 1989 r. Pogarszała się sytuacja w systemie edukacji i służby zdrowia. Inflacja po 3 latach wdrażania terapii szokowej dalej była wysoka i wyniosła 35% pod koniec 1993 roku. Trudna sytuacja gospodarcza i błędne decyzje wyborcze ugrupowań Solidarnościowych doprowadziła do zwycięstwa lewicy w wyborach 1993 r., gdy SLD i PSL uzyskały razem aż 60% mandatów.
- Gospodarka Polski poniosła duże straty z powodu Programu Powszechnej Prywatyzacji. Przełożył się on na wzrost bezrobocia i spadek wartości aktywów objętych Narodowymi Funduszami Inwestycyjnymi
- Strategia dla Polski Grzegorza Kołodko nie wprowadzała rewolucji w polityce gospodarczej. Była nakierowana na zmniejszenie kosztów społecznych transformacji przy jednoczesnym przyśpieszeniu wzrostu gospodarczego
- Pierwszy boom gospodarczy III RP zaczął się w 1994 r. na bazie reform i inwestycji rządów SLD-PSL
Porażka Programu Powszechnej Prywatyzacji
Celem Programu Powszechnej Prywatyzacji było poprawienie efektywności przedsiębiorstw państwowych poprzez ich prywatyzację i oddanie pod zarząd nowych, bardziej kompetentnych właścicieli. Program miał przebiegać podobnie do innych projektów prywatyzacji z krajów postkomunistycznych. Gospodarka Polski w 1993 r. mimo dynamicznie rosnącego na znaczeniu sektora prywatnego, napływu zagranicznego kapitału i trwających procesów prywatyzacji ciągle miała bardzo duży sektor firm państwowych.
Zobacz też: CD Projekt Red od sprzedaży oprogramowania z USA do tworzenia światowych hitów od zera
Program Powszechnej Prywatyzacji polegać miał na włączeniu w ten proces, wszystkich pełnoletnich obywateli poprzez wydanie im imiennych bonów majątkowych, stwierdzających ich udział w majątku narodowym. Bony te nie mogłyby być przedmiotem obrotu, a jedynie uprawniałyby ich właściciela do objęcia akcji przedsiębiorstw biorących udział w programie. Zarządzać tymi rozproszonymi udziałami miały Narodowe Fundusze Inwestycyjne. Funduszami kierowały wybrane w drodze przetargu wyspecjalizowane firmy doradcze i zarządzające.
W czasie trwania tego programu nastąpiło znaczące pogorszenie sytuacji finansowej uczestniczących w nim spółek. Fundusze inwestycyjne wielokrotnie wykonywały operacje, mające przyśpieszyć sprzedaż przedsiębiorstw. Sytuacja wielu firm pogorszyła się na tyle, że musiały ogłaszać upadłość. Wskutek tego w przedsiębiorstwach objętych programem funduszy inwestycyjnych odnotowano znacznie większy spadek zatrudnienia niż w firmach prywatyzowanych innymi metodami, co również przełożyło się na wzrost bezrobocia. Majątek Narodowych Funduszy inwestycyjnych po 10 latach obowiązywania programu spadł o połowę.
Strategia dla Polski
Po zwycięstwie w wyborach 1993 r. prezydent Lech Wałęsa powołuje na stanowisko premiera Waldemara Pawlaka, lidera PSL. Nowy premier zapowiada zmiany i wsparcie dla zwłaszcza pogrążonej w kryzysie wsi. Gospodarka Polski potrzebowała zdecydowanych zmian, w tym redukcji kosztów społecznych. Dramatycznie rosła przestępczość w Polsce — liczba przestępstw wedle statystyk policji wzrosła dwukrotnie względem 1989 roku. Narastały negatywne zjawiska społeczne jak alkoholizm czy zubożenie dużej części społeczeństwa.
Zobacz też: YouTube promuje zaburzenia odżywiania. Konsekwencje mogą być tragiczne
W kwietniu 1994 r. stanowisko ministra finansów objął Grzegorz Kołodko. Ogłosił on program reform gospodarczych w ramach tzw. Strategii dla Polski. Celem planu było zmniejszenie kosztów społecznych, przy jednoczesnym przyśpieszeniu wzrostu gospodarczego. Program Strategii dla Polski nie zakładał rewolucyjnych zmian ustawowych, a raczej wdrożenie korekty w obrębie istniejącego systemu. Gospodarka Polski miała zyskać dzięki temu na stabilizacji. Decydenci postrzegali próbę gwałtownych zmian za zbyt ryzykowną. Bezsprzecznie ważna była aktywna polityka państwa w zmniejszeniu kosztów społecznych i orientacja proinwestycyjna.
Strategia dla Polski skupiała się na zagadnieniach takich jak: redukcja bezrobocia, stabilizacja finansów państwa i ich reforma, racjonalizacja prywatyzacji firm państwowych, wspieranie drobnej przedsiębiorczości, inwestowanie w kapitał ludzki, wzrost eksportu i obniżenie poziomu inflacji. Poboczne cele obejmowały takie działania jak ograniczenie szarej strefy, poszerzenie bazy podatkowej czy centralizacja zarządzania firmami państwowymi.
Denominacja złotego
1 stycznia 1995 r. wdrożono denominację złotego. Zgodnie z reformą miała nastąpić wymiana starych złotych na nowe złote po kursie 100000:1, czyli sto starych złotych było wymienianych na jednego grosza. W następstwie reformy wszystkie operacje księgowe i finansowe od 1 stycznia 1995 r. miały być przeprowadzane wyłącznie w nowych złotych. Ustawa o denominacji złotego wprowadziła przepis, wedle którego wymiana starych złotych na nowe miała być dokonywana do 31 grudnia 2010 roku.
Zobacz też: Świąteczne przesyłki Polaków. To tam trafiają nasze paczki
Gospodarka Polski zyskała na wdrożeniu denominacji. Ucięcie zer wynikłych z hiperinflacji uprościło życie Polakom i realizację operacji przedsiębiorstwom. Koszt przeprowadzenia denominacji nie był wysoki, wyniósł zaledwie 30 milionów złotych, a pokazywał, że Polska już przezwyciężyła problem hiperinflacji. Sprawne przeprowadzenie denominacji było jednym z celów Strategii dla Polski Kołodko.
Efekty reform i boom gospodarczy
Założenia Strategii dla Polski Grzegorza Kołodko były realizowane przez całą kadencję z lat 1993-1997. Chociaż z części elementów zrezygnowano, z uwagi na społeczną niepopularność. Pomocne w realizacji założeń było utrzymanie stabilności politycznej. Kołodko przez cały ten okres utrzymał się na stanowisku wicepremiera i ministra finansów. Jedynym kryzysowym momentem w tym okresie była tzw. Afera Olina, która doprowadziła do ustąpienia ze stanowiska premiera Józefa Oleksego. Wybór Aleksandra Kwaśniewskiego umożliwił harmonijne planowanie, które wcześniej było utrudnione ze względu na niechęć Lecha Wałęsy do postkomunistycznego rządu.
Zobacz też: Kartagina zbudowała bogatą i dobrze zorganizowaną republikę — zniszczoną przez Rzymian
Wdrażanie Strategii dla Polski i znormalizowanie prowadzonej polityki umożliwiły nastąpienie pierwszego boomu gospodarczego w III RP. Wzrost gospodarczy w latach 1994-1997 wynosił 5,2; 7,0; 6,0 i 6,8 proc., PKB Polski wzrosło w tym czasie o 28%. Gospodarka Polski uzyskała wyraźny impuls rozwojowy, dzięki któremu nastąpił zauważalny spadek bezrobocia, z 16,9% w 1994 r. do 10,7% w 1997 r. Inflacja zmniejszyła się z 32,2% do 14,9%. Nastąpiła poprawa sytuacji handlowej Polski dzięki poprawie warunków wymiany z Europejską Wspólnotą Gospodarczą. Strategia umożliwiła wzrost poziomu życia i płac realnych. Strategia dla Polski w wielu aspektach okazała się dość udana, mimo braku rewolucyjnych zmian w gospodarce.
