Kryzys na Węgrzech. Gospodarka pogrążona w recesji znowu się kurczy

Kryzys na Węgrzech stał się faktem. Oficjalnie możemy mówić o recesji. Słaba konsumpcja zewnętrzna, duże spadki w przemyśle oraz niski wzrost konsumpcji wewnętrznej przekłada się na spadek węgierskiego PKB kolejny kwartał z rzędu.

• PKB Węgier w III kwartale 2024 roku spadło o 0,8% rok do roku oraz o 0,7% kwartał do kwartału. Jest to drugi kwartał w ujęciu kw/kw z rzędu, gdy gospodarka Węgier się kurczy.
• W 2023 roku PKB Węgier skurczyło się o 0,9%. Według KE w 2024 roku ma urosnąć zaledwie o 0,6%.
• Główną przyczyną jest spowolnienie w Unii Europejskiej wpływające na popyt zewnętrzny oraz spadek w przemyśle, który stanowi istotną część węgierskiej gospodarki.
• Przemysł produkcyjny czwarty kwartał z rzędu notuje spadek pod względem wartości dodanej, a przemysł budowlany wszedł właśnie w recesje.

Kryzys na Węgrzech ciągnie się od 2022 roku

Węgry w III kwartale 2024 roku odnotowały kolejny spadek swojego PKB. Pierwsze dwa kwartały tego roku zapowiadały umiarkowane ożywienie po recesji w 2023 roku na poziomie 0,9%, jednak nowe problemy odbiły się na węgierskiej gospodarce. Kryzys na Węgrzech zmusił rząd do podjęcia specjalnego planu mającego na celu stymulacje wzrostu. Poszczególne kroki węgierskiego rządu oraz wyznaczone cele opisujemy w artykule: Węgrzy wdrażają plan gospodarczy! Podnoszą płacę minimalną do 50% średniej.

Więcej PKB Węgier rok do roku skurczyło się w III kwartale o 0,8%. Poniżej możemy zobaczyć, że węgierska gospodarka zmaga się z problemami już od ostatniego kwartału 2022 roku.

W przypadku porównania kwartał do kwartału możemy zaobserwować drugi spadek z rzędu. W III kwartale 2024 roku względem II kwartału PKB Węgier skurczył się o 0,7%. Z kolei w II kwartale względem I kwartału 2024 roku Węgrzy odnotowali spadek na poziomie 0,2%. Poprzednie kwartały w porównaniu do okresu poprzedniego również nie wyglądały dobrze. Od 2022 roku na 11 kwartałów tylko w czterech Węgry odnotowały wzrost. Chodzi o dwa pierwsze kwartały 2022 roku oraz o III kwartał 2023 i I kwartał 2024 roku.

Zobacz także: Gospodarka Estonii w zapaści. Skurczyła się 10 kwartał z rzędu i jest na dnie wśród państw UE!

Według prognoz Komisji Europejskiej Węgry skończą 2024 rok z umiarkowanym wzrostem na poziomie zaledwie 0,6%. Dla porównania Polska ma osiągnąć 3%. Jeżeli sprawdzimy zestawienie odbudowy gospodarek UE po pandemii COVID-19 przygotowane przez Oxford Economics możemy zauważyć, że Węgry plasują się w dolnej połowie zestawienia. Jednak warto zauważyć, że dane obejmują zakres do II kwartału 2024 roku, zatem po najnowszym odczycie Węgry najpewniej spadną w rankingu.

Kryzys na Węgrzech w ujęciu sektorowym

Według szczegółowego odczytu wszystkie sektory produkcyjne wypadły gorzej niż w 2023 roku. Z drugiej strony można zauważyć delikatny wzrost w sektorze usług o 1,9%. Spadła także konsumpcja publiczna oraz akumulacja środków trwałych. W III kwartale widoczny był wzrost konsumpcji gospodarstw domowych o 4,2%. Jest to jednak wynik niższy, niż spodziewali się węgierscy statyści i ekonomiści.

Zobacz także: Turkish Airlines bije rekord Guinnessa! Obsługują loty do prawie 130 krajów!

Znaczący był także siły rolnictwa na skutek słabych zbiorów o 0,6 p.p., jednak to przemysł głównie odpowiadał za spadek PKB, jego siła w wadze ekonomicznej spadła o 1,1 p.p. Widać także wyraźne spowolnienie w budownictwie. Jak wcześniej zostało wspomniane, sektor usług miał dodatni wpływ na ostateczny wynik wzrostu gospodarczego w III kwartale.

Przemysł produkcyjny czwarty kwartał z rzędu notuje spadek pod względem wartości dodanej, a przemysł budowlany wszedł właśnie w recesje. Jak podaje Portfolio, branże usług nie mają równego udziału we wzroście krajowego dochodu realnego. Dodatkowo o słabości konsumpcji świadczy spadek obrotów handlowych. Spadła także wydajność transportu, magazynowania i obrotu nieruchomościami. Małym pocieszeniem dla Węgrów może być rozwój sektora sztuki i rozrywki.

Przyczyny kryzysu na Węgrzech

Na Węgierski wynik ma między innymi spowolnienie w największych gospodarkach Unii Europejskich, głównie Niemiec. Kryzys w branży motoryzacyjnej boleśnie wpływa na Węgry ze względu na dominacje tej branży w strukturze gospodarczej państwa. Węgierska i Czeska gospodarka jest znacznie mniej zdywersyfikowana niż Polska. Obie skupiły się na rozwoju sektora automotiv. Ma to wpływ nie tylko na wyniki przemysłu, ale także na ekspory, ponieważ wiele fabryk jest elementem niemieckiej produkcji.

Jednak efekt ten nie jest na tyle fatalny, aby sam w sobie wyjaśniał recesję. Kryzys na Węgrzech ma również swoje wewnętrzne przyczyny. Oprócz konieczności pobudzenia gospodarki, rząd stoi w obliczu zawieszenia funduszy UE, ale także jest pod presją, aby obniżyć deficyt poniżej poziomu z Maastrich, ponieważ tak jak Polska Węgry zostały objęte procedurą nadmiernego deficytu. Cel ten został przesunięty o rok do 2026 roku, który będzie rokiem wyborczym na Węgrzech. Warto wspomnieć, że przez ostatnie 20 lat wydatki przedwyborcze tradycyjnie skutkowały większymi przekroczeniami budżetu.

Zobacz także: Nowy model wzrostu gospodarczego w Czechach. Czy znów będziemy ich biednymi kuzynami?

Kilka miliardów euro znalazło się przed wyborami w 2022 roku. Niektórzy węgierscy eksperci wskazują, że przyczyniło się to do zaognienia inflacji, którą trzeba było zdusić wysokimi stopami procentowymi. Wskazuje się, że to one i trudność w pozyskiwaniu kapitału przyczyniły się do wcześniej wspomnianego spadku PKB w 2023 roku. Jednak uznaje się, że przez procedurę nadmiernego deficytu obecne zachęty wyborcze mogą być niższe.

Obniżenie wydatków rządowych oraz brak funduszy unijnych, według niektórych ekspertów mógłby zostać zrekompensowany wzrostem krajowych dochodów, co mogłoby wesprzeć PKB od strony konsumpcji, głównie w sektorze usług. Co prawda płace realne wzrosły o około 9%, jednak wpływ wzrostu na konsumpcję nie jest wystarczający. Słaby popyt zewnętrzny i wewnętrzny, niski poziom zaufania gospodarstw domowych i przedsiębiorstw również przyczyniają się do spadku inwestycji prywatnych.

Przyszłość węgierskiej gospodarki

Wiele wskazuje na to, że w przyszłym roku Węgry zdołają wyjść z recesji. Jednak pozostaje pytanie, czy ożywienie będzie już długotrwałe, czy jak w przypadku pierwszych kwartałów 2024 roku, będzie to tylko krótkoterminowe ożywienie. Wcześniejsze przewidywania rządu mówiące o wzroście na poziomie 3,4% w 2025 roku wydają się nierealne. W takim scenariuszu kwartalny wzrost PKB musiałby rosnąć o 1,1-1,2% w ciągu najbliższych 5 kwartałów w ujęciu kwartał do kwartału. Byłoby to tempo typowe dla najlepszych okresów węgierskiej gospodarki.

Zobacz także: Kryzys inflacyjny w Polsce – przyczyny, przebieg i skutki [RAPORT OG]

W przyszłym roku nie zapowiada się na znaczną poprawę sytuacji w europejskim przemyśle automotiv, czy znaczące podniesienie konsumpcji zewnętrznej dla Węgier. Samo tempo wzrostu zachodnich europejskich gospodarek nie jest zbyt duże. Dodatkowo dużą niepewność wprowadza zapowiedziana polityka handlowa Donalda Trumpa, która będzie miała negatywne skutki dla węgierskiej gospodarki. O wpływie planu Trumpa na gospodarkę USA pisaliśmy więcej w: Wygrana Donalda Trumpa — co oznacza dla gospodarki?

W zeszłym tygodniu agencja Moody’s podała prognozę na poziomie 1,9%, a kilka tygodni wcześniej Komisja Europejska oszacowała przyszłoroczny wzrost gospodarczy Węgier na 1,8%. Węgierski rząd jednak nie ma zamiaru się poddawać i przyjmuje plan pobudzenia wzrostu gospodarczego do poziomu od 3 do 6%. Opisujemy go w materiale: Węgrzy wdrażają plan gospodarczy! Podnoszą płacę minimalną do 50% średniej.