Generacja NEET to nieroby, nieuki i lenie? Z jednej strony tak z drugiej strony nie

Generacja NEET systematycznie rośnie pod względem liczebności. Kim są osoby z tego pokolenia oraz jak wiele ich jest? Jakie wyzwania i perspektywy przewidują naukowcy względem tego pokolenia? Po odpowiedzi zaprasza do dalszej części niniejszego artykułu.

• W 2023 roku 11,2% osób w wieku 15–29 lat w UE nie pracowało, nie uczyło się ani nie uczestniczyło w szkoleniach.
• Odsetek osób w wieku 15–29 lat w UE, które nie pracowały, nie kształciły się ani nie brały udziału w szkoleniach, w 2023 roku wahał się od 4,8% w Niderlandach do 19,3% w Rumunii.
• Pokolenie NEET to osoby bezrobotne i niekształcące się pomimo braku pracy.

Generacja NEET — kim są?

Skrót NEET oznacza w języku angielskim „Not in Education, Employment or Training”. Samo określenie stosuje się do grupy młodych ludzi najczęściej w przedziale wiekowym między 15, a 34 wiekiem. Aczkolwiek są z tym pewne problemy metodologiczne. Bowiem określenie konkretnej grupy wiekowej, w której możemy mówić o pokoleniu NEET jest zróżnicowane. Przykładowo Unii Europejskiej za przedstawicieli tego pokolenia uznaje się osoby w wieku od 15 do 24 lat spełniające pozostałe kryteria jak brak pracy i kształcenia się występujące wspólnie.

Natomiast rozszerzone statystyki Eurostatu wydłużają tę granicę do 29 roku życia. Znowuż Japonia wyznacza jeszcze szerszy zakres, bo od 15 do 34 lat i dodatkowo poszerza definicyjne ujęcie słowa „nieróbstwo” o brak zaangażowania w obowiązki domowe. Osoby zaliczane do pokolenia NEET charakteryzują się niestety brakiem chęci do kształcenia, nie pracują ani nie biorą udziału w żadnym szkoleniu zawodowym. W Polsce określenie to zyskało na popularności w kontekście analizy problemów społecznych i gospodarczych związanych z młodym pokoleniem.

Zobacz także: W Polsce żyje się już lepiej niż w Estonii. Odstają od nas pod każdym względem

Czy NEET i bezrobotny to znaczy to samo?

Wbrew wydaje się obiegowej opinii, przynależności do tego pokolenia nie definiuje bynajmniej brak pracy. Osoba NEET nie musi być bezrobotna, czyli zarejestrowana w urzędzie pracy, podobnie jak nie każdy młody bezrobotny jest NEET. W końcu jak już wspominałem, są to osoby, które ani nie pracują, ani nie uczą się. Wobec tego jeśli mamy dorosłą osobę studiującą, ale nie pracującą to nie jest ona NEET, ponieważ się kształci. Tak samo w odwrotny sposób osoba nie studiująca, ale pracująca też nie będzie należeć do tego pokolenia, ponieważ pracuje.

Nie mniej poszczególne warianty się przeplatają. Dla przykładu absolwent studiów szukający pracy spełnia kryterium braku kształcenia się (pomimo że już pewne wykształcenie posiada), ale spełnia także kryterium braku pracy. Mimo tego, że jej poszukuje, to nie możemy go jeszcze określić osobą pracującą. Więc taka osoba będzie NEET. Jest to być może skomplikowane, ale przez pewną trudność pojęciową często mylona jest kwestia tego kto należy, a kto nie należy do tego pokolenia. Powstaje także mylne wyobrażenie, że generację tę tworzą same nieroby i nieuki. Nie bierze się wówczas w dyskusji pod uwagę, że do tej generacji (nawet tymczasowo) mogą zaliczać się osoby wykształcone, które dopiero chcą podjąć pracę, bo posiedli odpowiednie kwalifikacje.

Zobacz także: W jaki ETF zainwestować pod IKE? Inwestowanie na 2025!

Czy NEET to same nieroby i lenie?

Wymieniłem już kilka wariantów osób, które możemy zaliczyć do pokolenia NEET. Natomiast przyszedł czas na kulminacyjne pytanie. Czy osoby zaliczane do tego pokolenia to tylko nieroby i lenie? Podzielę się ekstremalnym przykładem. Wyobraźmy sobie sytuację kiedy mamy do czynienia z matką, która opiekuje się niepełnosprawnym dzieckiem. Ta osoba też zgodnie z definicją będzie NEET. Okej jest bezrobotna i nie kształci się z powodu sprawowania opieki. Czy jednak opiekującą się nad niepełnosprawnym dzieckiem kobietę można nazwać nierobem? Na to pytanie odpowiedź pozostawiam Wam czytelnikom. Nie byłbym jednak sobą gdybym nie dodał, że takie stwierdzenie pod adresem takiej osoby wydaje się dość dyskusyjne. Pamiętajmy w końcu, że opieka nad człowiekiem to odpowiedzialność i bardzo często zajęcie, które trwa 24 godziny na dobę.

Z drugiej jednak strony przedstawię najbardziej jaskrawy i dobrze obrazujący moim zdaniem przykład osoby, która jest NEET i jest tytułowym nierobem oraz leniem. Wyobraźmy sobie dla kontrastu maturzystę, który nie chce kontynuować nauki, ani nie chce podjąć się żadnej pracy zarobkowej. Jego planem na życie jest utrzymywanie się z pieniędzy bogatych rodziców. Od razu tutaj przerwę i dopowiem, że nie mam na celu uderzyć w osoby bogate lub o wyższym statusie majątkowym. Nie to jest celem niniejszej wypowiedzi, a jedynie służy jako pewien przykład. Powróćmy jednak do naszego maturzysty, który moim zdaniem jak najbardziej może zostać określony tym pejoratywny słowem „nierób”.

Zobacz także: Wielka Brytania odnotowała zerowy wzrost gospodarczy. Czy Partia Pracy sprawi, że nie będzie pracy?

Generacja NEET w UE (2023)

Zgodnie z tym co podaje Eurostat, Unia Europejska stawia sobie za cel zmniejszenie odsetka młodych osób w wieku 15–29 lat, które nie pracują, nie kształcą się ani nie uczestniczą w szkoleniach (tzw. NEET), do poziomu 9% do 2030 roku. W niniejszym artykule przyglądam się tej właśnie grupie wiekowej. W 2023 roku w państwach członkowskich UE zauważalne były znaczne różnice we wskaźnikach NEET dla tej grupy. Najniższe wskaźniki, poniżej zakładanego celu 9%, odnotowano w Niderlandach, Szwecji, Malcie, Słowenii, Irlandii, Luksemburgu, Danii, Niemczech i Portugalii. Kraje te osiągnęły założenie UE na 2030 rok już w 2023 roku lub nawet wcześniej.

Z kolei w dziewięciu krajach UE wskaźnik NEET przekraczał w 2023 roku średnią unijną wynoszącą 11,2%. Najwyższe wartości odnotowano w Grecji, we Włoszech i w Rumunii, gdzie aż 16% lub więcej młodych osób w wieku 15–29 lat pozostawało poza rynkiem pracy, edukacją i szkoleniami. W Polsce odnotowano, że populacja tego pokolenia wyniosła 10,9%. I jest to duży spadek względem 2013 roku, kiedy to odnotowana liczba osób NEET przebiła 15%.

Jeśli porównamy państwa członkowskie UE o najwyższym i najniższym wskaźniku NEET w 2023 roku, okaże się, że w Rumunii (19,3%) odsetek młodych dorosłych NEET był czterokrotnie wyższy niż w Niderlandach (4,8%). Patrząc na zmiany w skali całej UE, ogólny wskaźnik NEET spadł w latach 2013–2023 o 4,9 punktu procentowego. Największe spadki odnotowano w Grecji (-12,5 pp.), Bułgarii (-11,9 %), Chorwacji (-10,5 pp.), Irlandii (-10,3 pp.) oraz Hiszpanii (-10,2 pp.). Jednak nie we wszystkich krajach sytuacja uległa poprawie. W czterech państwach wskaźnik NEET wzrósł w tym okresie, przy czym największe wzrosty odnotowano w Austrii (+0,8 pp.) i Luksemburgu (+1,3 pp.).

Zobacz także: Liczba pasażerów na polskiej kolei przekroczyła 400 milionów! Czekaliśmy na to ĆWIERĆ WIEKU!

Generacja NEET pod względem kobiet i mężczyzn

Eurostat przeprowadził także badania pokazujące populację kobiet i mężczyzn NEET. Jak możemy wyczytać z wyników badań w 2023 r. 12,5% kobiet w wieku 15–29 lat w UE tworzyło żeńską część tej generacji. Podczas gdy odpowiedni odsetek wśród młodych mężczyzn wynosił 10,1%. Najniższe wskaźniki pokolenia NEET zarówno wśród młodych mężczyzn, jak i kobiet odnotowano w Holandii (wynosiły one odpowiednio 4,0% dla mężczyzn i 5,6% dla kobiet). Natomiast najwyższy wskaźnik NEET w przypadku młodych mężczyzn zarejestrowano w Grecji (14,8%), a w przypadku młodych kobiet w Rumunii wyniósł on aż 24,8%.

Analizując przytoczone statystyki, można jasno stwierdzić, że w Polsce problem, jakim jest generacja NEET istnieje, ale nie jest rażący. Warto również dodać, że na liczebność tego odłamu pokolenia składa się bardzo wiele różnorakich wariantów. Istotnym punktem powyższych rozważań jest to, że nie każda osoba należąca do tej grupy pokoleniowej jest leniem lub nierobem. Nie zmienia to jednak faktu, że są osoby, które tworzą to pokolenie, a pod których adresem określenie leń i bardziej pejoratywne nierób jest jak najbardziej zasadne. Pamiętajmy jednak o tym, że nie należy wrzucać po prostu wszystkich do przysłowiowego jednego wora, ale spojrzyjmy bardziej elastycznie na kwestie NEET. Ponieważ to, że ktoś nie pracuje i nie uczy się w danym momencie, nie implikuje tego, że jest to osoba, która nie chciałaby podjąć pracy lub nauki. Czasami barierą mogą się okazać także uwarunkowania zdrowotne jak niepełnosprawność lub inne kwestie bardziej osobiste.