Niezależność finansowa kobiet – czy emocje i finanse idą w parze?

Decyzje finansowe kojarzą się nam zazwyczaj z logiką i racjonalnością. Badania wskazują jednak, że emocje, schematy z dzieciństwa oraz presja otoczenia mają ogromny wpływ na nasze wybory finansowe. Strach przed ryzykiem, impulsywne zakupy na poprawę humoru czy traktowanie rozmów o pieniądzach jako tabu to tylko niektóre skutki negatywnych przekonań. Wskazówki dotyczące tego, jak radzić sobie z niewłaściwymi schematami, odnajdziemy w specjalnym raporcie wydanym z okazji Dnia Kobiet – „Finanse i emocje – odzyskaj kontrolę nad swoimi pieniędzmi”. Jednym z głównych tematów raportu jest niezależność finansowa kobiet.

• Raport „Finanse i emocje – odzyskaj kontrolę nad swoimi pieniędzmi” skupia się na analizowaniu czynników wpływających na decyzje finansowe podejmowane przez kobiety.
• Oprócz analizy barier i schematów myślowych, raport prezentuje praktyczne wskazówki mające pomóc w zarządzaniu budżetem.
• Niezależność finansowa kobiet opiera się na wielu istotnych elementach od równości płci do skłonności do ryzyka.

Raport o finansach i emocjach

Raport „Niezależna finansowo Polka” (Walutomat, 2023) ujawnił, że kobiety nadal mierzą się z barierami utrudniającymi osiągnięcie finansowej niezależności. Nie jest to kwestia braku kompetencji czy ambicji, lecz rezultat głęboko zakorzenionych przekonań kształtujących podejście do pieniędzy. Wiele kobiet wychowało się w przeświadczeniu, że zarządzanie domowym budżetem to domena mężczyzn, a rozmowy o finansach nie są dla nich. W konsekwencji rzadziej negocjują wynagrodzenie, rzadziej podejmują decyzje inwestycyjne i odkładają mniej oszczędności.

Raport „Finanse i emocje – odzyskaj kontrolę nad swoimi pieniędzmi” został opracowany przez platformę Walutomat.pl na Dzień Kobiet, przy wsparciu ekspertek ze środowiska biznesowego, akademickiego oraz edukacyjnego.

Koncentruje się on na analizie barier i schematów, które towarzyszą nam podczas podejmowania decyzji finansowych. Porusza on zarówno psychologiczną stronę problemu, jak i praktyczne wskazówki pozwalające na lepsze zarządzanie naszym budżetem.

Zobacz także: Polityczna równość kobiet — przed nami jeszcze daleka droga 

Głównym celem raportu jest podniesienie świadomości na temat tego, jakie mechanizmy stoją za określonymi wyborami finansowymi. Można w nim znaleźć ćwiczenia wspomagające zmianę szkodliwych schematów myślowych dotyczących pieniędzy, a także strategie budowania niezależności finansowej. Tematem, na którym skupia się raport, jest niezależność finansowa kobiet, jednak wskazówki i informacje w nim zaprezentowane są uniwersalne.

W 2023 roku wydaliśmy raport „Niezależna finansowo Polka”, obrazujący sytuację kobiet na rynku pracy. „Finanse i emocje — odzyskaj kontrolę nad swoimi pieniędzmi” to jego kontynuacja. Tym razem skupiamy się na tym, co wpływa na nasze finansowe decyzje, z jakimi wyzwaniami musimy się mierzyć i co my same, kobiety, możemy zrobić, aby poprawić swoją sytuację finansową i lepiej zarządzać finansami tu i teraz — mówi Magdalena Jasnoch, dyrektor marketingu i PR Walutomat.pl.

Równość płci a niezależność finansowa kobiet

Analizując podejmowanie decyzji finansowych i schematów, jakie za nimi stoją, konieczne jest zbadanie ich w kontekście nierówności płci. Według raportu „Global Gender Gap Report 2024” Polska zajęła 51. miejsce na świecie pod względem równości płci. Luka płacowa, niższa skłonność kobiet do ryzyka i inwestowania oraz przerwy zawodowe związane z macierzyństwem sprawiają, że budowanie niezależności finansowej często jest dla nich trudniejsze.

Niezależność finansowa kobiet wymaga zmiany myślenia

Nasze wybory finansowe często są podświadomych reakcji i emocji. Wiele z nich swoje korzenie ma w dzieciństwie. Dorastanie w domach, gdzie pieniądze były przykrym tematem lub tematem tabu, prowadzić może do pochopnych decyzji i szkodliwych finansowych przekonań. Wśród najczęstszych błędów w myśleniu o pieniądzach raport „Finanse i emocje – odzyskaj kontrolę nad swoimi pieniędzmi” wymienia między innymi:

• Efekt zakotwiczenia – traktowanie przecenionego produktu jako „okazji”, nawet jeśli jego wartość jest zawyżona.
• Awersję do straty – unikanie ryzyka, które mogłoby przynieść większe korzyści.
• Efekt torowania – wpływ bodźców zewnętrznych na decyzje zakupowe.

Przejęcie kontroli nad budżetem i budowanie zdrowych relacji z pieniędzmi

Optymalne zarządzanie własnym budżetem to niezbędny krok do osiągnięcia niezależności finansowej i zdrowej relacji z pieniędzmi. Dobrym początkiem jest monitorowanie własnych wydatków i próba wyeliminowania zbędnych kosztów. Taka analiza może pomóc w wypracowaniu zdrowych nawyków finansowych. Konieczna jest również praca nad naszymi szkodliwymi przekonaniami. Powinno się ograniczyć impulsywne zakupy i traktowanie ich jako jedynego źródła poprawy nastroju. Zastępowanie negatywnych schematów myślowych bardziej konstruktywnymi pozwoli nabrać dystansu i przełoży się na stworzenie zdrowej relacji z finansami.

Zarządzanie finansami zaczyna się w głowie i w dużej mierze zależy od dwóch procesów — schematów myślowych i emocji. Mózg, aby zaoszczędzić czas i energię, tworzy skróty myślowe, najczęściej na podstawie obserwacji. Na przykład, widząc strach rodziców przed inwestowaniem i chowanie pieniędzy „do skarpety”, może wytworzyć przekonanie: „Nie można ryzykować, trzeba oszczędzać”. A to z kolei uruchamia drugi proces — emocje. Z zasady emocje odcinają racjonalne myślenie i powodują automatyczne działanie — mówi dr Karolina Oleksa-Marewska, psycholog, trener biznesu i kompetencji miękkich.

Niezwykle istotne jest również dbanie o odpowiednie podejście do finansów w związku. Warto ustalić jasne zasady – czy budżet jest wspólny, czy każdy ma własne środki. Brak transparentności może prowadzić do konfliktów, a nawet do sytuacji, w której jedna osoba stosuje przemoc ekonomiczną wobec drugiej.

Kobiety powinny częściej podejmować ryzyko?

Według raportu „Polak Inwestor 2022” tylko 12% kobiet regularnie inwestuje. Przyczyną takiego stanu rzeczy są obawy przed ryzykiem oraz przekonanie, że inwestowanie wymaga dużego budżetu. Tymczasem nawet niewielkie kwoty mogą przynieść zyski, przykładowo, w funduszach ETF czy obligacjach skarbowych. Niezależność finansowa kobiet opiera się na budowaniu pewności siebie oraz na edukacji finansowej. Praca nad barierami związanymi z finansami to pierwszy krok do stabilności.

Zobacz także: Terminal kontenerowy w Gdyni już nie w rękach Chińczyków. Efekt sporu o Kanał Panamski

Raport „Finanse i emocje – odzyskaj kontrolę nad swoimi pieniędzmi” pokazuje, że zarządzanie finansami to nie tylko chłodna kalkulacja i racjonalne decyzje. Emocje i wzorce społeczne mają ogromny wpływ na powielane przez nas schematy i wybory, których dokonujemy. Mogą one pomagać, ale również stanowić hamulec w osiąganiu niezależności finansowej. Niezwykle istotna jest otwartość na nowe rozwiązania i chęć samokształcenia — to właśnie one stanowią podstawę stabilnej przyszłości.