Starzenie się europejskiego społeczeństwa postępuje. Zgodnie z danymi Eurostatu, w 2024 roku na terenie Unii Europejskiej wzrosły zarówno mediana wieku, udział osób w wieku poprodukcyjnym (65 lat i więcej) w całości populacji, jak i wskaźnik obciążenia demograficznego. Co warto zauważyć, polskie społeczeństwo należy do jednych z najszybciej starzejących się w całej Wspólnocie.
Mediana wieku w UE rośnie. Już połowa mieszkańców ma ponad 44,7 lat
Jak wynika z informacji opublikowanych przez Eurostat, pierwszego stycznia 2024 roku mediana wieku w UE wyniosła 44,7 lat, tym samym wzrastając w stosunku do poprzedniego roku o 0,2 roku. Oznacza to, że połowa unijnej populacji miała więcej niż 44,7 lat, a druga część mniej. Warto zauważyć, że jedne społeczeństwa są zauważalnie starsze od innych. Najniższa mediana wieku została odnotowana w Irlandii i wniosła ona 39,3 lat. Z kolei najstarszym państwem Wspólnoty okazały się Włochy, gdzie połowa populacji miała na karku co najmniej 48,7 lat. Przy czym, Polsce nadal bliżej do tego pierwszego niż do tego kraju. W 2024 roku mediana wieku w naszym kraju osiągnęła 43 lata.
Zobacz także: Starzejące się społeczeństwo jest wyzwaniem dla gospodarki
Analiza zmiany wspomnianego wskaźnika w ostatnich latach pokazuje, że już od dłuższego czasu europejskie społeczeństwo się starzeje. W zestawieniu z 2014 rokiem mediana wieku w UE zwiększyła się o 2,2 lat. Co więcej, zgodnie z prognozą Eurostatu, w nadchodzących dekadach nadal będzie się ono starzeć. Do 2100 roku mediana w UE ma wzrosnąć do 50,2 lat. Dodatkowo warto podkreślić, że w Europie istnieją zauważalne różnice w tempie starzenia się społeczeństw.
Dotychczas najszybciej starzały się przeważnie kraje Europy Południowej. Mediana wieku we Włoszech, Grecji, Portugalii oraz Słowacji wzrosła w latach 2014-2024 aż o 4 lata. Przy czym do tego niechlubnego grona o mało nie załapała się Polska, w której mediana wieku zwiększyła się o 3,8 roku. Z drugiej strony, patrząc przez pryzmat analizowanego wskaźnika w dwóch europejskich państwach społeczeństwo odmłodniało w ciągu ostatniej dekady. Mianowicie w Niemczech mediana wieku w latach 2014-2024 spadła z 45,6 do 45,5 lat, a na terenie Malty zmniejszyła się ona o 0,7 roku do 39,8 lat.
Starzenie się polskiego społeczeństwa postępuje w wyjątkowo szybkim tempie
Starzenie się europejskiego społeczeństwa objawia się między innymi tym, że coraz większy odsetek populacji jest w wieku poprodukcyjnym. Średnio w UE w 2024 roku osoby mające minimum 65 lat stanowiły 21,6 proc. populacji. Co więcej, praktycznie we wszystkich państwach członkowskich, poza Irlandią i Luksemburgiem, takich osób jest więcej niż dzieci (ludzi mających nie więcej niż 14 lat). Ponadto, w przypadku niektórych krajów różnica między tymi dwiema populacjami była wręcz zatrważająca. We Włoszech gdzie relatywna populacja osób młodych jest najmniejsza w całej UE (zaledwie 12,2 proc.), a populacja seniorów największa w całej Wspólnocie (24,3 proc.), na każde dziecko przypadały niemal dwie osoby w wieku emerytalnym!
Zobacz także: Robotyka przyszłością logistyki? Eksperci nie mają złudzeń, w jakim kierunku to zmierza
Ponownie z danych wynika, że w dłuższym okresie starzenie się europejskie społeczeństwa postępuje i będzie postępować. Jeszcze w 2014 roku udział populacji w wieku poprodukcyjnym w ogóle ludności wynosił 18,7 proc., czyli był niższy o 2,9 pkt proc. Z kolei w 2100 roku wobec aktualnego stanu rzeczy odsetek seniorów zwiększy się do 32,5 proc. populacji. Z danych wynika również, że Polska w ostatniej dekadzie była najszybciej starzejącym się państwem w całej UE. Jak widać na zamieszczonym poniżej wykresie, udział populacji w wieku poprodukcyjnym zwiększył się z 14,4 do 20,5 proc., czyli aż o 5,6 pkt proc. Z drugiej strony warto zauważyć, że nadal wskaźnik ten jest poniżej średniej unijnej. Oznacza to, że polskie społeczeństwo nadal jest jeszcze stosunkowo młode, przynajmniej na tle innych państw Starego Kontynentu.
Za dwie dekady na jednego seniora będą przypadać mniej dwie osoby zdolne pracować
Na końcu warto przyjrzeć się skali obciążenia demograficznego Europy. Zgodnie z udostępnionymi danymi wskaźnik ten dla całej UE wyniósł 33,9 proc. w 2024 roku wobec 28,3 proc. w 2014 roku (wzrost o 5,6 pkt proc.). Taka wielkość wskaźnika oznacza, że na jedną osobę mającą co najmniej 65 lat przypadały niemal trzy osoby w wieku produkcyjnym. Przy czym, według prognozy Eurostatu, wskaźnik ten w nadchodzących dekadach drastycznie się obniży. Jeszcze przed 2050 roku przekroczy on granicę 50 proc. Oznacza to, że na jednego seniora w Europie nie będzie przypadać nawet dwóch osób!
Zobacz także: Dzietność w Europie najniższa w historii. Które kraje są w największym kryzysie?
Aktualnie najgorzej na analizowanej płaszczyźnie, tak samo, jak w przypadku uprzednio omawianych wskaźników, wypadły Włochy, gdzie współczynnik obciążenia demograficznego w 2024 rok wyniósł 38,4 proc., tj. na jednego mieszkańca w podeszłym wieku przypadło nieco ponad 2,6 mieszkańców w wieku od 15 do 64 lat. Z kolei najmłodszym dużym krajem Wspólnoty okazała się Irlandia, gdzie na każdego człowieka w wieku poprodukcyjnym przypadało ponad 4,2 osób w wieku produkcyjnym (współczynnik obciążenia demograficznego wyniósł 23,6 proc.). Polska zaś uplasowała się w środku zestawiania. Współczynnik obciążenia demograficznego w naszym kraju w 2024 roku wyniósł 31,8 proc. Niestety bardzo szybko doganiamy Włochy. W przeciągu ostatniej dekady wskaźnik zwiększał się w tempie niemal dwukrotnie szybszym od unijnej średniej — wspomniany odsetek wzrósł aż 10,6 punktów procentowych w latach 2014-2024.
