Emerytalny kapitał Polaków rośnie, ale wciąż daleko nam do Zachodu

Oszczędzanie na emeryturę zyskuje w Polsce na znaczeniu – w 2024 roku wartość zgromadzonych środków wzrosła o niemal 25 mld zł. Najwięcej kapitału przybyło w PPK, a coraz większe zainteresowanie budzą także IKE i IKZE. Mimo pozytywnych trendów, udział środków emerytalnych w PKB nadal pozostaje jednym z najniższych w Unii Europejskiej.

• W 2024 roku wartość oszczędności emerytalnych Polaków wzrosła o 24,7 mld zł, osiągając 307,6 mld zł.

• Największy przyrost zanotowały PPK, których aktywa zwiększyły się aż o 39 proc., do 30,3 mld zł.

• Coraz większą popularność zdobywają IKE i IKZE, w których aktywa oraz liczba kont rosną w dwucyfrowym tempie.

Oszczędzanie na emeryturę. Polska nadal na marginesie rynku kapitałowego

W Unii Europejskiej aktywa emerytalne stanowią przeciętnie 32 proc. PKB. Dla porównania, w Stanach Zjednoczonych ten wskaźnik sięga aż 142 proc. W Polsce sytuacja wygląda znacznie skromniej – po spadku w 2019 r. do 7,9 proc. PKB, w 2024 r. udało się odbudować do poziomu 8,4 proc. Choć to krok w dobrą stronę, dystans do państw rozwiniętych pozostaje ogromny. Takie wniosku płyną z najnowszego Tygodnika Gospodarczego Polskiego Instytutu Emerytalnego.

Dynamiczny rozwój PPK i regres OFE

Największy wzrost aktywów odnotowały Pracownicze Plany Kapitałowe. Ich wartość w 2024 r. zwiększyła się z 21,8 mld zł do 30,3 mld zł – to aż 39 proc. więcej niż rok wcześniej. W rezultacie PPK stały się najdynamiczniej rozwijającym się segmentem systemu emerytalnego w Polsce. Łącznie PPK zgromadziły już ponad 30 mld zł aktywów, a saldo wpłat netto wyniosło w ubiegłym roku 6,6 mld zł – najwięcej spośród wszystkich form oszczędzania emerytalnego.

Otwarte Fundusze Emerytalne nadal dysponują największym wolumenem środków – 213 mld zł – jednak ich rola w systemie systematycznie maleje. Udział OFE w całkowitych aktywach emerytalnych spadł z ponad 80 proc. w 2020 r. do 69,3 proc. w 2024 r. Powodem jest brak napływu nowych uczestników i „suwak emerytalny”, czyli systematyczne wypłacanie środków z funduszy i przekazywanie ich do ZUS. W efekcie OFE jako jedyne notują ujemne saldo wpłat – w 2024 r. wyniosło ono -5,7 mld zł.

IKE i IKZE zyskują na popularności

Znaczący wzrost aktywów odnotowano również w przypadku Indywidualnych Kont Emerytalnych (IKE) i Kont Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE). Wartość aktywów w IKE wzrosła o 25 proc., osiągając poziom 23,1 mld zł. Średnia wartość środków na jednym koncie wynosiła 23,6 tys. zł, a na kontach aktywnych – aż 40,1 tys. zł. Dodatkowo, w 2025 roku zwiększono limity wpłat: do 26 019 zł, co może jeszcze bardziej zachęcać do oszczędzania.

IKZE także przyciąga coraz więcej oszczędzających – wartość zgromadzonych tam środków zwiększyła się aż o 32 proc., osiągając poziom 12,11 mld zł. Podobnie jak w przypadku IKE, w 2025 r. podniesiono limity wpłat: do 10 407,60 zł dla osób zatrudnionych oraz 15 611,40 zł dla osób prowadzących działalność gospodarczą. To efekt rosnących wynagrodzeń, które automatycznie wpływają na aktualizację rocznych limitów.

Coraz więcej rachunków i inwestorów

W 2024 r. liczba kont emerytalnych wzrosła o 656 tys. Najwięcej nowych uczestników przybyło w PPK – 372 tys., głównie dzięki automatycznemu zapisowi pracowników. Również konta IKE (169,5 tys.) i IKZE (109,1 tys.) zanotowały istotne przyrosty. Utrzymuje się też trend rosnącego zainteresowania kontami maklerskimi w ramach IKE i IKZE – ich udział wzrósł z 3,5 proc. w 2019 r. do 20,5 proc. w 2024 r., co oznacza ponad 100 tys. nowych kont inwestycyjnych tylko w ciągu jednego roku.

Wypłaty z PPK pod kontrolą

Wypłaty z PPK pozostają umiarkowane i wzrosły z 7,2 mld zł w 2023 r. do 8,7 mld zł w 2024 r. To efekt większej liczby uczestników i rosnących wynagrodzeń. W relacji do nowych składek wypłaty zwiększyły się nieznacznie – z 21,6 do 22,4 proc. – natomiast względem zgromadzonych aktywów ich udział nawet spadł – z 7,1 do 6,4 proc.