Ewenement na skalę kontynentu. Gospodarka Botswany to afrykański lider wzrostu

Botswana dysponuje jedną z najbardziej dynamicznych gospodarek na świecie, z poziomem wzrostu PKB na poziomie 5% w ciągu ostatniej dekady. Kraj uniknął cyklu wojen domowych i separatyzmu, charakterystycznego dla większości państw afrykańskich. Jest najmniej skorumpowanym krajem Afryki kontynentalnej, ale posiadającym swoje problemy, takie jak nadmierne uzależnienie od górnictwa i duży poziom bezrobocia. Mimo tego gospodarka Botswany jest ewenementem na skalę kontynentu.

• Botswana jest najstabilniejszym państwem na całym kontynencie.
• Botswana jest drugim najważniejszym eksporterem diamentów na świecie, ale stara się zdywersyfikować gospodarkę, redukując uzależnienie od diamentów.
• Dużą szansą rozwojową dla Botswany jest turystyka. Kraj dysponuje unikatowymi ekosystemami, a bezpieczeństwo w kraju zachęca turystów z całego świata.
  

Sprawna administracja i samorząd kluczem do sukcesu

Botswana uniknęła dużych kosztów wyzysku kolonialnego. Brytyjczycy długotrwale traktowali Botswanę jako obszar tranzytowy. W odróżnieniu o innych kolonii przeznaczonych do eksploatacji. Dlatego w Botswanie dużą rolę odgrywali miejscowi i struktury plemienne. Po uzyskaniu niepodległości w 1966 r. rolę ojca narodu otrzymał Seretse Khama, który okazał się bardzo skutecznym politykiem. Oparł samorządy na strukturach plemiennych, unikając w ten sposób wojen wywoływanych przez niezadowolone grupy etniczne. Udało mu się stworzyć scentralizowany kraj zbudowany na konsensusie plemiennym. To w skali Afryki gigantyczny sukces, biorąc pod uwagę, że Afryka przeżyła po dekolonizacji kilkaset wojen plemiennych bądź rozpadów struktur państwowych. Botswana w tym jest jasnym punktem stabilności. Również w polityce międzynarodowej Khama unikał wrogości wobec państw zachodu i współpracy z ZSRR oraz ChRL.

Zobacz też: Afryka Zachodnia stworzyła własną unię, która jest najlepsza na kontynencie

Decydenci Botswany przejęli wiele rozwiązań administracyjnych Brytyjczyków, dostosowując skuteczne mechanizmy administracji do własnej sytuacji. Khama i jego administracja wdrożyli politykę ukierunkowaną na tworzenie infrastruktury i dóbr publicznych, w szczególności na brukowaniu dróg. Budowali szkoły, infrastrukturę rolniczą i obiekty wydobywcze. Zatrudniali zagranicznych doradców, uzupełniając braki edukacyjne własnego kraju. Ustanowiono również programy opieki społecznej. Aktywna polityka inwestycyjna pozwoliła uniknąć choroby holenderskiej. Rozwój edukacji pozwolił na stopniowe podnoszenie kwalifikacji populacji Botswany. Dzięki sprawnej polityce dekadę po uzyskaniu niepodległości Botswana była jednym z najbogatszych krajów postkolonialnych, który uniknął niestabilności politycznej i puczy wojskowych.

Gospodarka Botswany jest silnie zależna od górnictwa

Botswana jest drugim na świecie eksporterem diamentów, obok nich jest ważnym eksporterem takich surowców jak nikiel i miedź. Wydobycie surowców odpowiada za nawet 1/4 PKB Botswany, które w 2023 r. wyniosło 21,9 mld dolarów przy populacji wynoszącej 2,6 mln osób. Dało to tym samym 7,9 tysiąca dolarów PKB per capita, co stanowi zdecydowanie lepszy wynik od najbiedniejszych państw Europy jak Mołdawia (PKB per capita 5,7 tysiąca dolarów). Wydobycie diamentów odpowiada za aż 50% dochodów rządu, głównie poprzez spółkę joint venture 50:50 z De Beers w Debswana Diamond Company. Decydenci w Botswanie od wielu lat podejmują działania mające zdywersyfikować gospodarkę krajową.

Zobacz też: Gospodarka Bizancjum wyprzedzała swoje czasy

Dywersyfikacja gospodarki Botswany jest ważna, ponieważ od kilku lat państwo zmaga się ze słabym popytem globalnym. Kilkukrotnie od 2015 r. kopalnie przerywały prace z powodu nadprodukcji diamentów. Wysokie uzależnienie od diamentów również stanowi problem, ponieważ nie dostarcza dostatecznej liczby miejsc pracy. Gospodarka Botswany jak większość państw Afryki zmaga się z kilkudziesięcioprocentowym bezrobociem. Pewna część populacji dalej zajmuje się rolnictwem z myślą o produkcji żywności na własne potrzeby, bez możliwości jej sprzedaży. Dlatego jednym z głównych wyzwań Botswany jest transformacja gospodarcza w kierunku większego znaczenia usług i wytwórczości, które podniosą zatrudnienie i ograniczą ryzyko kryzysu, wywołanego przez pogorszenie sytuacji na międzynarodowych rynkach diamentów.

Turystyka szansą na kolejny impuls rozwojowy

Turystyka w Botswanie jest rosnącą na znaczeniu branżą. Botswana z uwagi na wysoki poziom bezpieczeństwa wewnętrznego ma dogodne warunki do świadczenia usług turystycznych i rozwoju w tym kierunku. W Botswanie znajduje się jeden z unikatowych ekosystemów tzw. Delta Okawango. Odpowiada ona za około 10-13% PKB z dużymi perspektywami rozwoju. W poprzednim roku do Botswany przybyło 843 tysięcy turystów, bardzo niskie ceny w Botswanie zwiększają jej atrakcyjność, dla odwiedzających. Liczne parki narodowe i kurorty turystyczne wspierane przez rząd, stanowią duże źródło dochodu. Rośnie liczba zatrudnionych w tym sektorze, od 1990 r. liczba zatrudnionych wzrosła prawie czterokrotnie.

Zobacz też: Strajki w Amerykańskich portach zakończone

Przemysł i technologia w Botswanie

Botswana posiada nowoczesny, jak na standardy afrykańskie, przemysł. Główne branże przemysłowe w Botswanie obejmują obróbkę diamentów i produkcje biżuterii, przetwórstwo żywności, produkcje materiałów budowlanych i szkła. Przemysł po wyłączeniu wydobycia odpowiada za niecałe 8% PKB. Tendencja jest jednak spadkowa, a przyczyną słabych wyników Botswany jest słaba infrastruktura sąsiadów, utrudniająca w ten sposób eksport Botswany i nienadążanie producentów krajowych za zmianami technologicznymi.

Botswana przeżywa boom naukowy od początków obecnego wieku. Naukowcy z Botswany opublikowali około 300 artykułów i prac naukowych w czasopismach technicznych i naukowych. To wyższy wynik niż osiągają okoliczne kraje, z często kilkukrotnie wyższą populacją.