Unijny przemysł zużywa coraz mniej energii. Historyczny spadek w 2023 roku

W 2023 roku przemysł w Unii Europejskiej zużył o 5,3 procent mniej energii niż rok wcześniej – wynika z najnowszych danych Eurostatu. To najniższy poziom od lat i kolejny sygnał, że unijna gospodarka przechodzi głęboką transformację energetyczną, w której kluczową rolę odgrywają efektywność, automatyzacja i rosnący udział odnawialnych źródeł energii.

• Zużycie energii w przemyśle UE spadło o 5,3% w 2023 r.

• Główne źródła: elektryczność (32,6%) i gaz ziemny (31,3%).

• Trend spadkowy trwa od lat 90., przemysł staje się mniej energochłonny.

Przemysł w UE zużył w 2023 roku znacząco mniej energii niż w roku poprzednim – wynika z opublikowanych przez Eurostat danych. Zużycie energii końcowej w sektorze przemysłowym wyniosło 8 990 petadżuli (PJ), co oznacza spadek o 5,3 proc. względem 2022 roku, kiedy odnotowano 9 489 PJ. To kolejny sygnał strukturalnych przemian w europejskiej gospodarce oraz efekt transformacji energetycznej prowadzonej w państwach członkowskich.

Zużycie energii w przemyśle. Trzy dekady systematycznego spadku

Spadek zużycia energii w przemyśle obserwowany jest w dłuższej perspektywie czasowej – od 1990 roku konsumpcja energii w tym sektorze zmniejszyła się o niemal jedną trzecią. Eksperci wskazują, że odpowiadają za to m.in. automatyzacja procesów produkcyjnych, poprawa efektywności energetycznej, rozwój technologii niskoemisyjnych, ale też deindustrializacja części gospodarek unijnych i przesunięcie ciężaru wzrostu na sektor usług.

Dominacja energii elektrycznej i gazu

Według danych Eurostatu, dominującymi nośnikami energii wykorzystywanej przez przemysł w 2023 roku były: energia elektryczna (32,6 proc.), gaz ziemny (31,3 proc.) oraz ropa naftowa i jej pochodne (11,4 proc.). W dalszej kolejności uplasowały się odnawialne źródła energii i biopaliwa (11,2 proc.), paliwa stałe, w tym węgiel (6 proc.), energia odpadowa i ciepło odpadowe z procesów technologicznych.

Choć paliwa kopalne nadal stanowią znaczną część miksu energetycznego w przemyśle, wyraźny jest wzrost znaczenia energii odnawialnej – szczególnie w określonych segmentach rynku.

Największy udział odnawialnych źródeł energii odnotowano w sektorze produkcji masy celulozowej – ponad 70 proc. wykorzystywanej tam energii pochodziło z OZE i biopaliw, co przekłada się na zużycie rzędu 302,5 PJ. Równie wysoki udział zanotowano w sektorze produkcji papieru i wyrobów papierniczych – odnawialne źródła odpowiadały tam za 33,9 proc. zużycia (246,8 PJ), wyprzedzając energię elektryczną (236,9 PJ) i gaz ziemny (147,3 PJ).

To wyraźny dowód, że niektóre branże przemysłu są w stanie dynamicznie przestawić się na mniej emisyjne formy energii, nawet w energochłonnych procesach produkcyjnych.

Znaczenie dla polityki klimatycznej Unii

Ograniczenie zużycia energii w przemyśle stanowi istotny element strategii klimatycznej Unii Europejskiej, której celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Mniejsza konsumpcja energii – zwłaszcza tej pochodzącej z paliw kopalnych – przekłada się na niższe emisje gazów cieplarnianych i poprawę bilansu energetycznego wspólnoty.

Zmniejszenie zapotrzebowania na energię może również przynieść korzyści kosztowe dla przedsiębiorstw przemysłowych, choć – jak wskazują analitycy – wiąże się z koniecznością znaczących inwestycji w modernizację technologii oraz ryzykiem przejściowych kosztów społecznych, np. w regionach zależnych od przemysłu ciężkiego.

Dane Eurostatu pokazują, że unijny przemysł znajduje się w fazie głębokiej transformacji energetycznej i technologicznej. W dłuższej perspektywie zmienia się nie tylko miks energetyczny, ale także rola przemysłu w ogólnej strukturze gospodarki. Wyzwaniem dla polityki publicznej pozostaje zapewnienie, by ta transformacja była sprawiedliwa społecznie i wspierana odpowiednimi mechanizmami inwestycyjnymi i osłonowymi.