Obecnie coraz więcej osób chce prowadzić własny biznes. To sposób na niezależność, a także świetna alternatywa do pracy na etacie. Doskonałym rozwiązaniem, ułatwiającym stawianie pierwszych kroków w biznesie, jest działalność niezarejestrowana. Dlaczego warto rozważyć tę formę działalności? Jakie ma zalety? Jak rozliczyć działalność nierejestrowaną? Jakie są ograniczenia prowadzenia działalności gospodarczej w tej formie?
Co to jest działalność niezarejestrowana?
Działalność niezarejestrowana, zwana inaczej działalnością nierejestrowaną lub nieewidencjonowaną, to drobna działalność zarobkowa, która nie wymaga zakładania firmy. Aby z niej skorzystać, trzeba spełniać kilka warunków. Po pierwsze, trzeba być osobą fizyczną i prowadzić działalność we własnym imieniu. Przychody z działalności nierejestrowanej nie mogą przekroczyć ustalonego limitu. W 2025 roku limit przychodu działalności nierejestrowanej wynosi 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, czyli 3499,50 zł. Przekroczenie tej wartości wymusza rejestrację działalności i wiąże się z dodatkowymi opłatami. Należy pamiętać, że po przekroczeniu limitu przychodu przedsiębiorca ma 7 dni na zarejestrowanie działalności gospodarczej w CEIDG. Ważne, aby osoba, która korzysta z działalności nierejestrowanej, nie prowadziła działalności regulowanej oraz w okresie ostatnich 5 lat nie wykonywała działalności gospodarczej. Wiele osób zastanawia się, jak długo można prowadzić działalność nierejestrowaną. Przepisy nie podają maksymalnego czasu tej formy działalności.
Działalność niezarejestrowana – korzyści
Wiele osób, które chcą prowadzić własny biznes, obawia się wysokich kosztów, związanych ze składkami czy prowadzeniem księgowości. Obawy te dotyczą zwłaszcza przedsiębiorców, którzy dopiero zaczynają przygodę z własną działalnością, a ich dochody nie są na wysokim poziomie. Działalność nieewidencjonowana jest sposobem na ograniczenie wydatków. Nie wymaga zgłoszenia działalności w CEIDG, czyli Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Urzędzie Skarbowym i GUS. Przedsiębiorcy nie muszą mieć numerów NIP i REGON, a także płacić składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne czy z tytułu działalności pozarolniczej. Nie ma obowiązku prowadzenia skomplikowanej księgowości – wystarczy tylko uproszczona ewidencja sprzedaży. Dużym plusem jest to, że w przypadku działalności nierejestrowanej nie trzeba płacić zaliczek na podatek VAT, ponieważ sprzedaż w roku poprzedzającym rok podatkowy nie przekracza kwoty 200 tys. zł. Kolejną zaletą jest minimum formalności. Aby rozpocząć działalność, wystarczy zacząć sprzedawać produkty lub usługi. Ważne, aby rozliczać działalność w zeznaniu rocznym PIT-36 oraz przestrzegać praw konsumentów (reklamacje, zwroty, rachunki itp.). Warto dodać, że uzyskiwanie przychodów z działalności nierejestrowanej nie wyklucza jednoczesnego podjęcia dodatkowych aktywności zarobkowych, np. pracy na etacie czy umowy zlecenia.
Obowiązki w działalności gospodarczej niezarejestrowanej
Działalność niezarejestrowana przynosi wiele korzyści, ale przedsiębiorcy muszą pamiętać, aby spełniać określone obowiązki. Należą do nich:
- prowadzenie uproszczonej ewidencji sprzedaży,
- rozliczanie przychodów w zeznaniu rocznym PIT-36,
- przestrzeganie praw konsumentów,
- wystawienie rachunków lub faktur, jeżeli kupujący ich zażąda.
Niektóre działalności (wymagające pozwolenia czy koncesji) nie mogą być prowadzone jako niezarejestrowane. Jest to m.in. sprzedaż alkoholu, zbieranie odpadów, usługi detektywistyczne czy ochrona osób i mienia. Warto również pamiętać, że w ramach działalności nierejestrowanej nie można wykorzystywać środków trwałych podlegających amortyzacji, co odróżnia ją od klasycznej działalności gospodarczej.
Kto może prowadzić działalność niezarejestrowaną?
Działalność niezarejestrowaną mogą prowadzić cudzoziemcy, ale tylko wtedy, gdy mają tytuł pobytowy umożliwiający rejestrację tej działalności. Z tego typu działalności mogą skorzystać również osoby niepełnoletnie, ale muszą pamiętać, że mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych i potrzebują zgody przedstawiciela ustawowego do zaciągania zobowiązań czy zawierania umów. Warto dodać, że osoby niepełnoletnie mogą dysponować dochodami uzyskanymi z tytułu działalności nierejestrowanej bez zgody przedstawiciela ustawowego. Osoby bezrobotne mogą prowadzić działalność nieewidencjonowaną, ale muszą pamiętać, aby działalność opierała się wyłącznie na umowach sprzedaży, a przychód nie przekroczył limitu, który w 2025 roku wynosi 2333 zł (50% minimalnego wynagrodzenia za pracę). Po przekroczeniu tej kwoty osoba traci status bezrobotnego. Przychody z działalności nierejestrowanej nie są przeszkodą dla rolników, którzy również mogą korzystać z tej formy zarobkowania – o ile nie wchodzi ona w zakres działalności rolniczej ani nie nosi znamion działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców.
PIT-36 – działalność nierejestrowana
Jak już wspomniano, osoby, które prowadzą działalność niezarejestrowaną, muszą rozliczyć się z urzędem skarbowym. Konieczne jest złożenie deklaracji PIT-36, w której należy zaznaczyć rubrykę działalność nierejestrowana i wykazać przychody, koszty uzyskania przychodu, dochód oraz należny z tego tytułu podatek. Deklaracja PIT-36 przeznaczona jest dla osób, które osiągają dochody z działalności gospodarczej, opodatkowanej na zasadach ogólnych – czyli na skali podatkowej. Przychodami z działalności nierejestrowanej są środki pieniężne oraz wartość świadczeń, które przedsiębiorca otrzymał za usługę lub towar w danym roku kalendarzowym. Zeznanie roczne należy złożyć do 30 kwietnia za rok poprzedni.
Jak wypełnić PIT-36 – działalność nierejestrowana?
W druku PIT-36 należy wykazać koszty związane z prowadzeniem działalności oraz pomniejszyć dochód, który podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Koszty to m.in. zakup surowców do produkcji wyrobów, koszty zużytej energii itp. Ważne, aby zbierać faktury, które pozwolą je udokumentować (w razie kontroli z US). Warto odwiedzić portal podatkowy, gdzie można znaleźć wiele ciekawych informacji na temat prowadzenia działalności gospodarczej i rozliczania się z fiskusem.
Działalność niezarejestrowana to atrakcyjna forma prowadzenia własnego biznesu dla osób, które chcą rozpocząć działalność na małą skalę, bez ponoszenia dużych kosztów. Jest to doskonałe rozwiązanie dla początkujących przedsiębiorców, studentów, osób bezrobotnych czy pracujących na etacie, którzy chcą dorobić. Przychody z działalności nierejestrowanej mogą stanowić pierwszy krok do późniejszego rozwoju pełnoprawnej działalności gospodarczej. Przejrzyste zasady, brak obowiązku opłacania składek ZUS i uproszczona księgowość sprawiają, że ta forma działalności cieszy się coraz większą popularnością. Warto jednak pamiętać o limitach przychodu i obowiązkach, jakie się z nią wiążą – tylko wtedy działalność nierejestrowana może być bezpiecznym i opłacalnym początkiem biznesowej drogi.
