Zaledwie 38,9 proc. Polaków deklaruje, że nigdy nie doświadczyło poczucia wykluczenia finansowego – wynika z najnowszej edycji badania Financial Wellbeing, przeprowadzonego na zlecenie IPF Group, właściciela Provident Polska. Pozostali ankietowani przyznają, że przynajmniej raz w życiu czuli się wykluczeni, a główne przyczyny wskazują na problemy materialne i rosnące koszty życia.
Najczęściej wskazywanym powodem jest brak wystarczających środków finansowych – taką odpowiedź podało 21,8 proc. badanych. Niewiele mniej, bo 21,7 proc., wskazało na szybki wzrost cen towarów i usług. Co dziesiąta osoba (12,3 proc.) łączy poczucie wykluczenia z brakiem wiedzy i umiejętności w zakresie zarządzania finansami.
Młodzi częściej czują się wykluczeni
Na wykluczenie najbardziej narażone są osoby, które po opłaceniu bieżących rachunków nie dysponują żadnymi wolnymi środkami. W tej grupie aż 43,2 proc. respondentów uznaje brak pieniędzy za kluczowy czynnik poczucia marginalizacji.
Dane pokazują też wyraźne różnice pokoleniowe. Wśród najmłodszych ankietowanych, w wieku 18–34 lata, jedynie 28,5 proc. twierdzi, że nigdy nie czuło się wykluczone, podczas gdy w grupie wiekowej 55–75 lat odsetek ten sięga 48,2 proc.
Brak stabilnych dochodów czy ograniczona oferta dla określonych grup – to czynniki, które utrudniają włączenie finansowe. Przeciwdziałanie wykluczeniu, oprócz działań systemowych, może też obejmować inicjatywy biznesu. Chodzi bowiem nie tylko edukację, ale także tworzenie produktów i usług dopasowanych do potrzeb różnych grup społecznych – wyjaśnia Karolina Łuczak, rzeczniczka prasowa Provident Polska.
Edukacja jako klucz do włączenia finansowego
Ponad dwie trzecie Polaków (67,5 proc.) uważa, że edukacja finansowa jest skutecznym narzędziem zapobiegania wykluczeniu. Problem braku kompetencji w tym zakresie dotyka częściej kobiety (16,2 proc.) niż mężczyzn (8,3 proc.).
Wiedza finansowa daje poczucie sprawczości. Osoby, które rozumieją mechanizmy finansowe, rzadziej czują się wykluczone i lepiej radzą sobie w sytuacjach kryzysowych – podkreśla Karolina Łuczak. Dodaje, że edukacja sprzyja świadomemu podejmowaniu decyzji i planowaniu przyszłości.
Znaczenie edukacji potwierdzają dane – aż 76,5 proc. osób z wyższym wykształceniem zgadza się ze stwierdzeniem, że wiedza finansowa chroni przed wykluczeniem.
Oczekiwania wobec firm finansowych
Połowa badanych (50,2 proc.) uważa, że banki i inne instytucje finansowe powinny aktywnie działać na rzecz włączenia finansowego. Respondenci wskazują trzy kluczowe obszary: edukację i podnoszenie świadomości, tworzenie prostych i przejrzystych ofert dopasowanych do różnych grup klientów oraz wsparcie dla osób w trudnej sytuacji życiowej.
Jednym z przykładów działań samoregulacyjnych jest dokument „Dobre Praktyki w zakresie Dystrybucji Usług przez Instytucje Pożyczkowe”, przygotowany przez Związek Przedsiębiorstw Finansowych przy wsparciu Komisji Nadzoru Finansowego. To pierwszy w Polsce kodeks określający standardy sprzedaży usług pożyczkowych spoza sektora kredytów konsumenckich. Provident Polska był jednym z pierwszych sygnatariuszy tego dokumentu.
Program #Niewidzialni – wsparcie dla „niewidocznych”
Provident Polska prowadzi także program #Niewidzialni, który skierowany jest do osób pomijanych przez tradycyjny system finansowy, takich jak młodzi dorośli opuszczający pieczę zastępczą, osoby w kryzysie bezdomności, uchodźczynie z Ukrainy czy samotni seniorzy.
Od 2020 r. prowadzimy działania edukacyjne, mentoringowe i integracyjne, m.in. warsztaty z cyberbezpieczeństwa czy wsparcie rozwoju talentów, przede wszystkim dla młodych dorosłych, którzy opuszczają pieczę zastępczą i rozpoczynają samodzielne życie. Poprzez program #Niewidzialni dajemy głos tym, którzy najczęściej nie są słyszani – uczymy, wspieramy, pokazujemy, że każdy zasługuje na szansę bycia widocznym i współtworzenia swojej przyszłości – mówi Agnieszka Krajnik, koordynatorka programu.
