Kolonizacja Syberii przez Rosjan. Powód zajęcia tych terenów może zaskoczyć

Rosja w okresie nowożytności dokonała kolonizacji Syberii. Pokonała w czasie tego procesu kilka silnych organizmów państwowych, jak Chanat Syberyjski czy w późniejszym okresie ścierając się z Chinami. Realizacja projektu kolonizacji Syberii odgrywała kluczową rolę w budowie imperium rosyjskiego. Przyczyny stojące za długotrwałym i kosztownym procesem są dość zaskakujące i z dzisiejszej perspektywy mogą być niezrozumiałe.

• Rosja sprawnie dokonała procesu eksploracji i podboju Syberii na przestrzeni niecałych 200 lat.
• Kolonizacja Syberii była kluczowa dla zdobycia zasobów do modernizacji i rozwoju Rosji.
• Ludność Syberii została zmuszona do płacenia haraczu Rosjanom i podlegała procesowi demoralizacji wywołanym przez rusyfikację 

Eksploracja i podbój zachodniej Syberii

Wyprawa Jermaka Timofiejewicza, kozackiego atamana w okresie rządów w Rosji Iwana Groźnego, z lat 1580-85 jest dziś uznawana za pierwszą wyprawę eksploracyjną. Dzięki niej najpierw w Rosji, a później wśród państw zachodu pojawiły się pierwsze opisy i mapy obszaru za Rusią. Wkrótce założono pierwsze miasto – Tiumeń i forty, mające pilnować na miejscu rosyjskich interesów. Do końca XVI wieku podbito największego przeciwnika, jakim był Chanat Syberyjski wraz z jego wasalami. Rosjanie zbudowali na terenach pokonanego wroga kolejne rosyjskie miasta, w tym Tobolsk pełniący rolę nieoficjalnej stolicy Rosji na Syberii.

Zobacz też: Indie chcą zostać nową fabryką świata

XVII wiek to praktycznie ciągłe pasmo sukcesów Rosji. Środkowa i Wschodnia Syberia nie posiadała praktycznie silnych organizmów państwowych, po upadku Złotej Ordy. Dlatego powstawały kolejne miasta, posterunki, forty i wioski. Ludność Syberii była traktowana przez zdobywców katastrofalnie. Częste były epizody eksterminacji, niewolnictwa czy wysiedleń. Rosjanie umiejętnie odwrócili sytuacje Rusi z okresu własnej niewoli z rąk złotej Ordy. Stosując zasadę divide et Impera wobec struktur etnicznych i grup etnicznych. Niezamierzonym skutkiem było rozpowszechnienie się chorób europejskich, które dodatkowo dziesiątkowały populację. Jedynymi porażkami Rosjan w tym okresie to istnienie kilku plemion niechętnych ich władzy. Wynikały z tego kolejne starcia i ataki na rosyjskie posterunki czy forty. Krótkotrwałą porażką były przegrane w walkach z Chinami Qing, ten konflikt został zakończony serią traktatów uznających wzajemne interesy, wzajemne kontakty z czasem nawet umożliwiły pośrednictwo Rosjan w handlu Europy z Chinami drogą syberyjską.

Kolonizacja Syberii – futra

Głównym celem kolonizacji Syberii były futra. Futra, które później można sprzedać innym państwom Europy. Dla państwa rosyjskiego od XVI wieku futra stanowiły najważniejsze źródło dochodu. Handel futrami pokrywał nawet 30% wydatków, w czasach licznych wojen. Rolę pośrednika w handlu futrami pełniła pierwsza duża kompania handlowa- „Moskiewska Kompania Handlowa” założona w 1555 r. przez angielskich kupców, a także Ligę Hanzeatycką. Hanza odgrywała dużą rolę w handlu, zwłaszcza w czasie funkcjonowania Republiki Nowogrodzkiej, gdy w jej stolicy znajdował się duży punkt handlowy Hanzy.

Zobacz też: Bezrobocie w Chinach bije rekordy a rząd inwestuje w AI

Początkowo Rosja eksportowała surowe futra, składające się w większości przypadków ze skór kun, bobrów, wilków, lisów, wiewiórek i zajęcy. Których zakupem byli zainteresowani zamożni Europejczycy. Kolonizacja Syberii otwierała przed Rosjanami nowe możliwości, ponieważ Syberia miała liczne i większe gatunki zwierząt. Handel futrami pozwolił Rosji importować towary, których jej brakowało, takie jak ołów, metale szlachetne, tekstylia i broń palną. Rosja handlowała również futrami z Imperium Osmańskim i innymi krajami Bliskiego Wschodu w zamian za jedwab, tekstylia, przyprawy i suszone owoce.

Futra haraczem od ludności

Rosyjscy zdobywcy traktowali tubylców Syberii jako łatwo eksploatowanych poddanych, którzy byli od nich gorsi. Futra pobierali od nich w formie tzw. Yasaku. Była to danina, której się nauczyli wcześniej od Mongołów. Proces polegał na tym, że Rosjanie od ujarzmionych ludów pobierali futra, w zamian dając im narzędzia czy wódkę. Rosjanie starali się demoralizować ludność Syberii i uzależniać od siebie. Oczywiście przedmioty te były wielokrotnie mniej warte od futer, które w zamian uzyskali. Rosjanie nie byli zdolni do samodzielnego pozyskiwania futer. Było ich na Syberii zdecydowanie za mało, a także nie znali dostatecznie dobrze terenu. Wyręczały ich w tym pokonane grupy etniczne. Kolonizacja Syberii pod względem eksploatacji i okrucieństwa, względem podbitej ludności nie ustępuje tej dokonanej w Ameryce czy Afryce przez europejskie mocarstwa.

Zobacz też: Ruszyła rozbudowa lotniska w Wiedniu

Ekspansja nakierowane na zdobycie futer odpowiadała również za kolonizację Alaski. Obszar bogaty w drogie futra, zamieszkały przez plemiona, na których można wdrożyć analogiczny model Yasaku. Pewnym dziedzictwem tego jest do dziś prawosławna wiara części Indian z Alaski. W tym kontekście trzeba zaznaczyć, że sprzedaż Alaski Stanom Zjednoczonym odbyła się w warunkach gdy tam nie istniały żadne stałe wioski czy miasta Rosjan. Bogactwa naturalne Alaski nie były istotne w tym okresie. Dla Rosjan dużo ważniejsza była kolonizacja Syberii i dalsze zwiększanie dochodów z futer.