Waloryzacja emerytur w 2026 roku. Nawrocki zaskoczył wszystkich

Waloryzacja emerytur w 2026 roku już teraz rozbudza wyobraźnię i jest polem ekonomicznych kalkulacji. Natomiast w tym względzie zaskoczył wszystkich Prezydent RP Karol Nawrocki, który w dniu 3 listopada 2025 r. podpisał projekt ustawy wprowadzający istotne zmiany w systemie waloryzacji świadczeń emerytalnych i rentowych. Inicjatywa zakłada, m.in. gwarantowaną kwotę minimalnego podwyższenia (co najmniej 2 000 zł dla każdego emeryta i rencisty) licząc sumarycznie od marcowej waloryzacji w 2026 roku.

• W 2025 r. wskaźnik waloryzacji ustalono na poziomie 5,5 % – przy czym inflacja wyniosła 3,6 %.
• Dla świadczenia najniższego (np. emerytury wynoszącej 1 878,91 zł po waloryzacji w 2025 r.) podwyżka wyniosłaby 52,05 zł.
• Budżet na waloryzację tego roku szacowano na ok. 22,8 mld zł.
• Na ten moment projekt dotyczący dodatkowej waloryzacji emerytur nie został jeszcze skierowany przez Radę Ministrów do Sejmu.

Zasady dotychczasowej waloryzacji

Dotychczasowa forma waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych reguluje, że podnoszona jest ona raz w roku – zwykle 1 marca – w oparciu o wskaźnik składający się ze średniorocznej inflacji oraz realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia. W praktyce oznacza to, że kwota podwyżki zależy od tych dwóch składników, ale nie była zagwarantowana minimalna kwota wzrostu świadczenia.

Na przykład w 2025 r. wskaźnik waloryzacji ustalono na poziomie 5,5 % – przy czym inflacja wyniosła 3,6 %, a realny wzrost płacy przeciętnej 9,5 % (z czego część wyniku została użyta w formule). W efekcie budżet na waloryzację tego roku szacowano na ok. 22,8 mld zł. Najniższe gwarantowane świadczenia wzrosły od 1 marca 2025 r. do m.in. emerytury 1 878,91 zł (podwyżka o 97,95 zł) oraz renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynoszącej 2 254,69 zł (podwyżka o 117,54 zł) – po waloryzacji.

Waloryzacja emerytur w 2026 na mocy nowych przepisów

Nowy projekt ustawy – określany nazwą „godna emerytura” – który prezydent podpisał, przewiduje kilka istotnych zmian w systemie waloryzacji. Mają one mieć bezpośrednie przełożenie na to jak będzie wyglądała waloryzacja emerytur w 2026 roku. A zmiany dotyczą następujących kwestii wymienionych poniżej:

• Wprowadzenie kwoty minimalnego podwyższenia świadczenia w ramach waloryzacji. Zgodnie z projektem, od 1 marca 2026 roku każdy emeryt i rencista otrzyma podwyżkę co najmniej 150 zł (a w komunikacie pojawiła się deklaracja, że cel to co najmniej 2 000 zł dla każdego seniora).

• Nowa kwota minimalnego podwyższenia będzie sama podlegać waloryzacji – czyli będzie rosła w kolejnych latach.

• Projekt przewiduje także, że co trzeci rok rząd będzie dokonywał ewaluacji mechanizmu waloryzacji i kwoty minimalnego podwyższenia, z obowiązkiem przedłożenia Sejmowi raportu o skutkach funkcjonowania rozwiązania.

• Zakres zmian obejmuje nie tylko świadczenia z funduszu emerytur i rent dla pracowników (FUS), ale także świadczenia rolnicze, wojskowe oraz inne renty i emerytury objęte systemem ubezpieczeń społecznych.

Przykłady i skutki dla świadczeniobiorców

Projekt ustawy pokazuje, że w modelu z gwarantowaną kwotą minimalną, przy poniższych przykładach mogłoby wyglądać następująco. Dla świadczenia najniższego (np. emerytury wynoszącej 1 878,91 zł po waloryzacji w 2025 r.) podwyżka wyniosłaby 52,05 zł gdyby stosować tylko standardową waloryzację, ale dzięki minimum 150 zł – wzrost byłby znacznie wyższy.

Zobacz także: Te stacje paliw lepiej omijaj. Wyniki kontroli UOKiK nie pozostawiają złudzeń

Natomiast dla świadczenia na poziomie ~2 700 zł brutto miesięcznie – zgodnie z dotychczasowym mechanizmem podwyżka wyniosłaby tylko ~1,50 zł w powyższym modelu (co pokazuje jedną z krytyk rozwiązania). Dla wielu emerytów i rencistów najniższe świadczenia oznaczają relatywną poprawę sytuacji – dzięki gwarancji minimalnej kwoty podwyższenia. Jednak dla osób z wyższymi świadczeniami rozwiązanie może być mniej korzystne lub wręcz ich pomijać (jeśli podwyżka standardowa przekroczy minimalną gwarantowaną kwotę).

Znaczenie społeczno-ekonomiczne i wnioski

Wprowadzenie kwoty minimalnego podwyższenia waloryzacji można ocenić jako krok w kierunku poprawy sytuacji seniorów, zwłaszcza tych otrzymujących najniższe świadczenia. Zapewnia to pewien poziom ochrony przed skutkami inflacji i realnego spadku siły nabywczej pieniędzy.

Zobacz także: Waloryzacja emerytur w Polsce. Na seniorów w lipcu czeka podwyżka nawet o kilkaset złotych

Z drugiej strony mechanizm rodzi pytania o jego trwałość i finansowanie. Zwiększenie kosztów waloryzacji może wpływać na wydatki budżetu państwa i presję na system emerytalny. Konieczne będzie śledzenie, czy deklarowana kwota 2 000 zł dla każdego zostanie rzeczywiście spełniona oraz jakie warunki będą spełnione, by nowe przepisy weszły w życie i były przestrzegane. W końcu na ich mocy prawnej będzie się opierać całość waloryzacja emerytur w 2026 roku.

Na ten moment projekt dotyczący dodatkowej waloryzacji emerytur nie został jeszcze skierowany przez Radę Ministrów do Sejmu. Premier zapowiedział wcześniej, że zrobi to tylko wtedy, jeśli wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w pierwszym półroczu 2025 roku przekroczy poziom 105%. Tak się jednak nie stało – zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z 15 lipca br. wskaźnik ten w porównaniu do pierwszego półrocza 2024 roku wyniósł 104,5%, co oznacza wzrost cen o 4,5%, a więc poniżej zakładanego progu. Można zatem przypuszczać, że także w odniesieniu do drugiego półrocza 2024 roku wskaźnik nie przekroczył wymaganych 105%.

Należy bowiem zwrócić uwagę, że nawet niewielki wzrost wydatków emerytalnych o 0,5 punktu procentowego mógłby negatywnie odbić się na poziomie deficytu publicznego. Pewnym pocieszeniem dla emerytów i rencistów może być jednak fakt, że wspomniana w rządowym projekcie dodatkowa waloryzacja jest niezależna od inicjatywy prezydenta Karola Nawrockiego. To właśnie jego projekt – zakładający podwyżkę świadczeń emerytalno-rentowych – został już złożony w Sejmie i jest obecnie procedowany.

Dla świadczeniobiorców ważne jest, by śledzić moment wejścia w życie nowych przepisów, gdyż zmiany mają zacząć obowiązywać od marcowej waloryzacji 2026 r. i wpłynąć na układ siły nabywczej emerytur w kolejnych latach.