Globalne nierówności w liczbach. Multimilionerzy bogatsi niż połowa ludzkości

• Dochody i majątek na świecie są skrajnie skoncentrowane, a górne 10 proc. przejmują większość globalnych zasobów.
• Miejsce urodzenia w ogromnym stopniu determinuje poziom dochodów i szanse ekonomiczne jednostek.
• Regiony różnią się radykalnie pod względem równości, przy czym Europa wyróżnia się na tle świata znacznie bardziej egalitarną strukturą.
• Redystrybucja realnie ogranicza nierówności, ale jej obecne formy nie obejmują w wystarczającym stopniu najzamożniejszych grup.

Globalne nierówności dochodowe i majątkowe szokują

Z najnowszego World Inequality Report 2026 wynika, że globalne nierówności są ogromne. Na zamieszczonym poniżej po lewej stronie wykresie przedstawiono globalną dystrybucję dochodu skorygowanego o różnice w cenach między krajami przed podatkami i transferami, ale po wypłaceniu emerytur oraz zasiłków dla bezrobotnych (o tym, dlaczego właśnie tak definiuje się tę miarę, pisałem szerzej w kontekście nierówności dochodowych w Niemczech). W 2025 roku do najzamożniejszych 10 proc. globalnej populacji trafiło aż 53 proc. całkowitego dochodu. Środkowe 40 proc. populacji dysponowało jedynie 38 proc. światowego dochodu, a pozostała połowa ludności dysponowała zaledwie 8 proc. globalnego dochodu.

Zobacz także: Dyrektorzy zarabiają kilkadziesiąt razy więcej, niż nam się wydaje. Nierówności płac zaskakują [BADANIE]

Ponadto majątek jest nawet jeszcze mniej równo rozłożony niż dochody, co widać po prawej stronie na zamieszczonym powyżej wykresie. Ludzie należący do najbogatszego decyla na świecie kontrolowali aż 75 proc. światowego majątku. Dla porównania udział środkowych 40 proc. wyniósł 23 proc., a dolnych 50 proc. populacji zaledwie 2 proc. Co więcej, najzamożniejsze 0,001 proc. populacji — grupa składająca się z ok. 56 tys. multimilionerów — kontrolowało 6 proc. globalnego majątku. Oznacza to, że ta wąska elita był trzykrotnie bogatsza od biedniejszej połowy ludzkości. 

Miejsce urodzenia w istotny sposób kształtuje szanse ekonomiczne jednostek

Nasze dochody zależą w dużej mierze od tego, w jakim miejscu się urodziliśmy, dokładniej od tego, jak bardzo zamożne i egalitarne ono jest. Poniżej na rysunku zaprezentowano przeciętny dochód w danych regionach świata. Globalny, średni miesięczny dochód w 2025 roku wyniósł 1200 euro w parytecie siły nabywczej. Ta liczba niewiele jednak mówi bez kontekstu, bo szanse na osiągnięcie nawet takiego poziomu dochodu są skrajnie nierówno rozłożone. Jeżeli urodziliśmy się w Afryce Subsaharyjskiej, mieliśmy ogromnego pecha. Przeciętny dochód na mieszkańca tam wynosi 300 euro i jest czterokrotnie mniejszy od globalnej średniej. Przy czym co warto zaznaczyć, jest to wartość średnia, co w praktyce oznacza, że znaczna populacji tego regionu zarabia mniej i to czasami znacznie mniej. Z kolei przeciętnemu mieszkańcowi Północnej Ameryki i Oceanii co miesiąc na konto wpada 3800 euro — to ponad trzykrotnie większe od globalnej średniej oraz niemal 13-krotnie większe od dochodów statystycznego mieszkańca Afryki Subsaharyjskiej. 

Dlaczego równość jest ważna i gdzie panuje?

Równość jest ważna, ponieważ między innymi wpływa na to, jak duże korzyści czerpalibyśmy z faktu urodzenia się w zamożnym regionie. Jeżeli miejsce, w którym przyszło nam żyć, charakteryzuje się wysokim średnim poziomem zamożności, ale większość dochodów realnie trafia do bardzo wąskiej grupy osób na samym szczycie, bylibyśmy w gorszej sytuacji niż ktoś, kto urodził się w kraju biedniejszym, lecz znacznie bardziej egalitarnym. Warto też podkreślić, że równość jest dla ludzi wartością samą w sobie. W ekonomii opisuje to zjawisko określane mianem preferencji równości („preference for equality”), które oznacza, że ludzie na ogół dostrzegają wartość w możliwie równym podziale zasobów między członków społeczeństwa.

Zobacz także: CPK ma nowego inwestora! PPL zaangażuje w Port Polska miliardy złotych

Zgodnie z danymi zamieszczonymi na poniższym wykresie, zdecydowanie najbardziej egalitarnym regionem na ziemi jest Europa. Stary Kontynent cechują zarówno najniższe nierówności dochodowe, jak i najmniejsze nierówności majątkowe na świecie. Co więcej, Europa jest jedynym miejscem, w którym największą część dochodów kontroluje środkowe 40 proc. populacji. Z kolei najmniej równym regionem na płaszczyźnie dochodów jest Ameryka Łacińska. Do najzamożniejszych 10 proc. populacji trafia niemal 60 proc. dochodów, podczas gdy udział biedniejszej połowy społeczeństwa nie przekraczał nawet 10 proc. Z kolei najmniej egalitarnym miejscem na ziemi pod względem dystrybucji majątku jest Rosja i Azja Centralna ze swoimi oligarchami skupiającymi w swoich rękach niewyobrażalnie wręcz duży majątek. 

Redystrybucja działa, choć nieidealnie

Globalne, a w szczególności regionalne nierówności po redystrybucji (po opłaceniu podatków oraz wypłaceniu transferów) są wyraźnie niższe, co pokazuje, że społeczeństwa są w stanie realnie uczynić podział zasobów znacznie bardziej egalitarnym. Szczególnie wyraźnie widać to w Stanach Zjednoczonych oraz Europie. W przypadku obu tych regionów dzięki podatkom i transferom stosunek dochodów kontrolowanych przez najzamożniejsze 10 proc. do całości dochodów biedniejszej połowy populacji jest mniejszy o ponad 40 proc. Warto również zwrócić uwagę na Amerykę Łacińską, która dzięki redystrybucji nie jest aż tak nieegalitarnym regionem, jak wynikałoby z danych omawianych w poprzednim akapicie. 

Zobacz także: Nierówności w Polsce eksplodowały. Najpierw stracili biedni, potem klasa średnia

Z drugiej strony warto mieć na uwadze, że mimo swojej efektywności obecnie wykorzystywane narzędzia redystrybucji dochodów nie są idealne. Podatki dochodowe w państwach rozwiniętych mają co do zasady progresywny charakter. Im więcej ktoś zarabia, tym przeciętnie oddaje większą część swoich dochodów państwu, co ilustruje rosnąca wraz z przesuwaniem się w górę dystrybucji efektywna stawka podatku. Problemy pojawiają się jednak w przypadku najzamożniejszego 1 proc. populacji. W przypadku tej grupy, z pewnym wyjątkiem Stanów Zjednoczonych (czerwona linia), realne opodatkowanie zaczyna spadać wraz z większymi dochodami. Co więcej, we Francji, Hiszpanii oraz Holandii osoby będące miliarderami lub bliskie tego statusu są efektywnie lżej opodatkowane niż znaczna część społeczeństwa.

Globalne nierówności pozostają poważnym problemem

Dane z World Inequality Report 2026 pokazują spójny obraz świata, w którym dochody i majątek są silnie skoncentrowane, a różnice między regionami mają fundamentalne znaczenie dla indywidualnych wyników ekonomicznych. Jednocześnie widać, że skala nierówności nie jest wyłącznie wynikiem „naturalnych” procesów rynkowych, lecz w dużym stopniu zależy od instytucji i polityk publicznych. Redystrybucja wyraźnie ogranicza nierówności, choć jej obecne formy pozostawiają istotne luki, szczególnie na samym szczycie rozkładu dochodów.