Europa wchodzi w nadchodzący sezon grzewczy z wyjątkowo komfortową pozycją podażową na rynku gazu: magazyny są wypełnione powyżej średniej historycznej, ceny kontraktów TTF pozostają w trendzie spadkowym, a krzywa terminowa sygnalizuje brak obaw o strukturalny deficyt w kolejnych latach. W tych warunkach presja cenowa przed zimą wydaje się ograniczona, a kluczowym źródłem zmienności pozostaną raczej czynniki pogodowe i geopolityczne niż fundamenty podaży.
Europejskie ceny gazu przed zimą – ujęcie rynkowe
Obecnie w Europie najwyższy procent zapełnienia magazynów gazu notuje Szwecja. Blisko całkowitego zapełnienia znajdują się również Portugalia (ok. 93%), Polska (ok. 88%) oraz Rumunia (na zbliżonym poziomie do Polski).
Inaczej wygląda sytuacja pod względem absolutnych wolumenów zgromadzonego gazu. Liderem są Włochy z zapasami na poziomie ok. 169 TWh, a niewiele niżej plasują się Niemcy (ok. 161 TWh). Znaczące zapasy posiada również Francja – ponad 96 TWh. Mimo że poziom zapełnienia magazynów w tych krajach oscyluje w okolicach unijnej średniej (w Niemczech jest to ok. 65%), państwa te odpowiadają za około połowę łącznej pojemności magazynowej UE, a jednocześnie konsumują znaczącą część gazu na bieżąco.
Łącznie magazyny w Unii Europejskiej są obecnie wypełnione w ok. 71% całkowitej pojemności. Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego, docelowy poziom napełnienia ma wynosić 90%, jednak termin realizacji tego wymogu przypada dopiero na koniec 2027 roku.
Wpływ obecnej sytuacji na rynek
Na przestrzeni ostatnich pięciu lat poziom łącznego zmagazynowania gazu w UE wahał się w szerokim przedziale od ok. 280 TWh do 1100 TWh. Tak duża zmienność była efektem zarówno sezonowości, jak i czynników geopolitycznych, w szczególności agresji Rosji na Ukrainę, ograniczenia importu rosyjskiego gazu oraz stopniowego zwiększania dostaw LNG, głównie z USA i Kataru.
Obecnie poziom zapasów znajduje się blisko górnego zakresu historycznych obserwacji, co wskazuje na wysoki stopień nasycenia rynku i relatywnie komfortową sytuację podażową przed nadchodzącym sezonem grzewczym.
Benchmarkiem cen gazu ziemnego w Unii Europejskiej jest kontrakt terminowy na fizyczną dostawę surowca w wirtualnym punkcie handlowym TTF (Title Transfer Facility), obsługiwanym przez holenderskiego operatora sieci Gasunie Transport Services. Cena kontraktów TTF w dużej mierze odzwierciedla nie tylko bieżący bilans podaży i popytu, lecz także nastroje rynkowe oraz oczekiwania dotyczące przyszłych warunków pogodowych, dostępności LNG i ryzyka geopolitycznego.
Obecnie notowania TTF pozostają w wyraźnym trendzie spadkowym. Kontrakt na dostawę w styczniu 2026 roku obniżył się od czerwca z poziomu 42,85 EUR/MWh do okolic 28 EUR/MWh. Tendencja spadkowa widoczna jest również w dłuższym horyzoncie czasowym – kontrakt z dostawą w listopadzie 2027 roku notowany jest na historycznie najniższym poziomie około 24,75 EUR/MWh.
Taka struktura cen terminowych wskazuje, że rynek nie wycenia istotnego ryzyka deficytu gazu w kolejnych sezonach zimowych, a krzywa forward pozostaje relatywnie płaska, co ogranicza atrakcyjność strategii opartych na magazynowaniu surowca.
Koszt przechowywania i czynniki regulacyjne
Istotnym elementem wpływającym na decyzje rynkowe są również koszty magazynowania. Miesiąc temu Trading Hub Europe, operator niemieckiego systemu gazowego, ogłosił, że od stycznia 2026 roku zostanie zniesiona dopłata do cen gazu. Subsydium to zostało wprowadzone po wybuchu wojny w Ukrainie w celu pokrycia wysokich kosztów zastąpienia dostaw rosyjskiego gazu alternatywnymi źródłami.
W praktyce oznacza to częściową socjalizację wydatków i ich rozłożenie na wszystkich uczestników rynku. Zniesienie dopłaty, która obecnie wynosi 2,89 EUR/MWh, przełoży się na wzrost realnych kosztów magazynowania gazu, co przy niskich cenach kontraktów terminowych dodatkowo ogranicza ekonomiczną opłacalność utrzymywania wysokich zapasów.
Równolegle na polskim rynku gazu planowane są zmiany regulacyjne. Rząd opiniuje projekt ustawy wprowadzającej obligo giełdowe na sprzedaż gazu ziemnego, podnosząc jego poziom z 55% do 85%. Zmiana ta może zwiększyć płynność zarówno na rynku spot, jak i terminowym, poprawiając proces odkrywania cen na rynku krajowym, choć jej wpływ na bilans całego rynku europejskiego pozostanie ograniczony.
Wnioski rynkowe
Połączenie wysokiego poziomu zapełnienia magazynów, spadkowego trendu cen kontraktów TTF oraz perspektywy wzrostu kosztów magazynowania wskazuje, że europejski rynek gazu wchodzi w sezon zimowy bez presji strukturalnej po stronie podaży. Obecna wycena kontraktów terminowych sugeruje, że rynek zakłada scenariusz stabilnych dostaw i brak istotnych zakłóceń w nadchodzących latach, a ewentualne wzrosty cen będą najprawdopodobniej wynikiem krótkoterminowych impulsów pogodowych lub geopolitycznych, a nie trwałego deficytu gazu.
