Ukraińcy napędzają polski rynek pracy. Zamiast ich atakować dajmy im pracować

Zatrudnieni Ukraińcy w ostatniej dekadzie przynieśli jedną z największych i najszybszych zmian strukturalnych na polskim rynku pracy od czasu transformacji ustrojowej. Migracja zarobkowa z Ukrainy, spotęgowana po 2022 r. przez wojnę, w sposób trwały wpisała się w funkcjonowanie gospodarki. Dane pokazują, że imigranci z Ukrainy nie są już tylko „uzupełnieniem” braków kadrowych, lecz stali się istotnym segmentem siły roboczej, wpływającym na konkurencyjność, dynamikę wzrostu i stabilność rynku pracy.

• Ukraińcy stanowią dziś jeden z kluczowych segmentów polskiej siły roboczej i realnie stabilizują rynek pracy,
• Około 80 proc. pracujących Ukraińców jest zatrudnionych w branżach pracochłonnych o niskich progach wejścia,
• Najwięcej z nich pracuje w usługach administrowania i działalności wspierającej, przetwórstwie przemysłowym oraz budownictwie,
• Są to sektory, w których od lat występują największe niedobory kadrowe i zawory deficytowe,
• Imigranci częściej niż pracownicy rodzimi wykonują pracę poniżej swoich kwalifikacji, co potwierdzają dane UE i OECD,
• Wśród obywateli państw trzecich w UE wskaźnik przekwalifikowania spadł w ostatniej dekadzie z 45,9 do 39,6 proc,
• Luka płacowa między imigrantami a pracownikami rodzimymi wynosi średnio 34 proc. w momencie wejścia na rynek pracy.

Dziesięciokrotny wzrost udziału w zatrudnieniu

W latach 2015–2025 udział imigrantów z Ukrainy pracujących w Polsce wzrósł dziesięciokrotnie. Pod koniec 2025 r. stanowili oni około 5 proc. wszystkich pracujących osób ubezpieczonych w ZUS, podczas gdy dekadę wcześniej było to zaledwie 0,5 proc. Skala tego wzrostu nie ma precedensu w najnowszej historii Polski i plasuje kraj w gronie głównych państw przyjmujących migrantów zarobkowych w Unii Europejskiej.

Napływ pracowników z Ukrainy zbiegł się w czasie z narastającymi problemami demograficznymi – spadkiem liczby osób w wieku produkcyjnym i rosnącą liczbą wakatów. W tym sensie migracja stała się jednym z kluczowych buforów stabilizujących rynek pracy.

Dominacja branż pracochłonnych i zawodów deficytowych

Struktura zatrudnienia imigrantów z Ukrainy pokazuje wyraźną koncentrację w sektorach o niskich progach wejścia i wysokim zapotrzebowaniu na pracę fizyczną. Około 8 na 10 pracujących Ukraińców znajduje zatrudnienie w kilku kluczowych branżach:

• działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca – 19,8 proc.
• przetwórstwo przemysłowe – 19,1 proc.
• budownictwo – 13,5 proc.
• transport i gospodarka magazynowa – 12,1 proc.
• handel hurtowy i detaliczny oraz naprawa pojazdów – 9,2 proc.
• zakwaterowanie i gastronomia – 6,6 proc.

Są to jednocześnie sektory, w których od lat identyfikowane są zawody deficytowe, a niedobory kadrowe ograniczały tempo rozwoju firm. Migranci z Ukrainy w istotnym stopniu wypełnili te luki, zwiększając elastyczność podaży pracy.

Praca poniżej kwalifikacji – Ukraińcom to pasuje

Proces migracji niemal zawsze wiąże się ze zmianą ścieżki zawodowej. Dane europejskie potwierdzają, że imigranci częściej niż pracownicy rodzimi wykonują pracę poniżej swoich kwalifikacji. W latach 2014–2024 obywatele państw trzecich mieszkający w UE mieli najwyższy wskaźnik przekwalifikowania – choć spadł on z 45,9 proc. do 39,6 proc.

Zobacz także: Gospodarka Polski w 2026 roku. Płace zwalniają, a inwestycje w górę [PROGNOZA]

Dla migrantów urodzonych w innym państwie UE wskaźnik ten obniżył się z 34 proc. do 30,3 proc., natomiast wśród osób urodzonych w kraju zamieszkania pozostawał najniższy, na poziomie 20–21 proc. W przypadku Ukraińców w Polsce oznacza to częste „zejście” do sektorów mniej wymagających formalnie, ale dostępnych natychmiast po przyjeździe.

Luka płacowa i jej stopniowe zmniejszanie

Badania OECD pokazują, że imigranci w momencie wejścia na rynek pracy w kraju przyjmującym zarabiają średnio o 34 proc. mniej niż pracownicy rodzimi w tym samym wieku i tej samej płci. Około dwie trzecie tej różnicy wynika z koncentracji migrantów w niżej płatnych sektorach i firmach. Jednocześnie luka płacowa nie jest zjawiskiem trwałym. Dane wskazują, że:

• po pierwszych pięciu latach pobytu zmniejsza się ona o około 1/3,
• po dziesięciu latach – nawet o 1/2.

Oznacza to, że wraz z akumulacją doświadczenia, znajomości języka i realiów rynku pracy, pozycja ekonomiczna imigrantów ulega wyraźnej poprawie.

Ukraińcy zatrudnieni w Polsce, a zmiana branży zawodowej

Największa grupa – około 40 proc. imigrantów z Ukrainy – pracuje w innej branży niż ta, w której była zatrudniona bezpośrednio przed przyjazdem do Polski. Tylko 25 proc. znalazło pracę w tej samej branży, a 24 proc. nie było aktywne zawodowo przed migracją. Najmniejszą grupę, 11 proc., stanowią osoby prowadzące wcześniej działalność gospodarczą lub wykonujące pracę w innej formie niż najemna.

Zobacz także: Uruchomią pociągi z Niemiec do Wielkiej Brytanii. Podróż do Londynu w 5 godzin

W sektorach takich jak hotelarstwo, handel, gastronomia czy usługi dla gospodarstw domowych ponad połowa pracowników z Ukrainy wcześniej pracowała w innych branżach. Z kolei w sektorach wymagających specjalistycznych kwalifikacji – ochronie zdrowia, IT, edukacji czy finansach – około 50 proc. imigrantów kontynuuje pracę w tym samym obszarze co przed migracją. Tak więc Ukraińcy wypełniają ważną lukę zawodową w sektorze usług.

Integracja zawodowa i znaczenie polityk publicznych

Badania jednoznacznie wskazują, że imigranci doświadczają początkowego spadku statusu zawodowego, jednak ich pozycja poprawia się wraz z nabywaniem specyficznego dla kraju kapitału ludzkiego, kulturowego i zawodowego. Kluczowe znaczenie ma:

• usprawnienie systemów uznawania zagranicznych kwalifikacji,
• dostęp do kursów językowych i programów podnoszenia kompetencji,
• doradztwo zawodowe i informacja o rynku pracy,
• wspieranie budowy sieci kontaktów zawodowych.

Jak podkreśla OECD, skuteczne polityki integracyjne nie tylko poprawiają sytuację migrantów, lecz także zwiększają produktywność i odporność całej gospodarki. Ukraińcy na polskim rynku pracy stali się trwałym elementem struktury zatrudnienia.

Choć początkowo koncentrują się w sektorach niskopłatnych i często pracują poniżej kwalifikacji, w dłuższym okresie ich pozycja zawodowa i dochodowa ulega poprawie. Dla Polski oznacza to zarówno konieczność dalszej integracji migrantów, jak i realną szansę na złagodzenie skutków kryzysu demograficznego oraz utrzymanie tempa wzrostu gospodarczego.