Martwe pole polskiego społeczeństwa. System zapomina o wychowankach domów dziecka
Zaledwie 7,8 proc. Polaków uważa, że młode osoby opuszczające domy dziecka są odpowiednio przygotowane do samodzielnego życia. Wynika to z najnowszego badania Barometr Providenta, które pokazuje, że choć każdego roku tysiące wychowanków pieczy zastępczej wchodzą w dorosłość, w świadomości społecznej pozostają niemal niewidoczni.
Brak wiedzy o ich sytuacji jest powszechny – niemal co piąty respondent (19,9 proc.) przyznaje, że nigdy nie zetknął się z informacjami na temat problemów tej grupy, a kolejne 38,3 proc. słyszy o nich sporadycznie. To sprawia, że młodzi opuszczający placówki opiekuńcze są jedną z najmniej dostrzeganych grup wymagających wsparcia.
Badanie pokazuje jednocześnie, że Polacy postrzegają wykluczenie społeczne w sposób wybiórczy. Najczęściej jako zagrożone marginalizacją wskazywane są osoby w kryzysie bezdomności (56,6 proc.), osoby z niepełnosprawnościami (42,5 proc.) oraz długotrwale bezrobotni (32,9 proc.). W tej grupie relatywnie często pojawiają się także seniorzy po 65. roku życia (29,8 proc.) oraz migranci (19,7 proc.).
Na tym tle młodzież opuszczająca domy dziecka wskazywana jest jedynie przez 26,4 proc. respondentów.
Wyniki naszego badania potwierdzają, że jako społeczeństwo mamy „martwe pole” w postrzeganiu wyzwań, z jakimi mierzy się młodzież z pieczy zastępczej. Często znikają oni z radarów opinii publicznej właśnie w momencie, w którym najbardziej potrzebują wsparcia, czyli na progu dorosłości – zauważa Karolina Łuczak, Rzeczniczka Prasowa Provident Polska.
Codzienne bariery wykluczenia
Respondenci wskazali również, z jakimi trudnościami osoby zagrożone wykluczeniem mierzą się na co dzień. Najczęściej wymienianą barierą jest brak wiary w siebie i niskie poczucie własnej wartości (52,8 proc.). Równie istotne są problemy społeczne – brak zrozumienia ze strony otoczenia (50,5 proc.) oraz brak pomocy przy załatwianiu spraw urzędowych (36,5 proc.).
Znaczącym wyzwaniem pozostaje także rynek pracy. Co trzeci ankietowany (31,4 proc.) uważa, że osoby zagrożone wykluczeniem nie są odpowiednio przygotowane do podjęcia zatrudnienia. Zwracano również uwagę na deficyty w podstawowej wiedzy finansowej (23,5 proc.).
Źródła problemu i krytyczna ocena systemu
Zdaniem badanych główne przyczyny wykluczenia społecznego mają charakter strukturalny. Najczęściej wskazywano problemy finansowe (44,8 proc.), stereotypy i uprzedzenia (36,8 proc.) oraz trudności w znalezieniu pracy (34,4 proc.). Istotnym czynnikiem pozostaje także niski poziom edukacji i kompetencji (28,3 proc.).
Te mechanizmy wyraźnie wpływają na postrzeganie wychowanków pieczy zastępczej. Aż 41,2 proc. respondentów uważa, że nie są oni gotowi na dorosłe życie. Nisko oceniana jest również pomoc państwa – jedynie 1,7 proc. badanych uznaje ją za bardzo dobrą, natomiast blisko 34 proc. wystawia jej ocenę negatywną.
Zapytani o możliwe rozwiązania, Polacy wskazują przede wszystkim na potrzebę doradztwa zawodowego (53,3 proc.), warsztatów z praktycznych umiejętności życiowych (51,6 proc.) oraz edukacji finansowej (42,3 proc.).
To nie tylko brak wystarczających środków finansowych, a również niskie poczucie własnej wartości i sprawczości jest silnym hamulcem dla młodzieży opuszczającej placówki opiekuńcze” – podkreśla Agnieszka Krajnik, koordynatorka Programu #Niewidzialni w Provident. – Z badań, a także z rozmów z młodzieżą i opiekunami wynika, że bardzo ważna jest także uważność, rozmowa i traktowanie młodych ludzi jak partnerów.
#Niewidzialni – próba realnej zmiany
Odpowiedzią na te potrzeby jest inicjatywa Provident Polska #Niewidzialni, skoncentrowana na społecznym i finansowym włączeniu grup pozostających poza głównym nurtem uwagi. Program opiera się na praktycznych warsztatach i wsparciu ekspertów, pomagając młodym ludziom przełamywać stygmatyzację i budować poczucie sprawczości.
Wsparcie realizowane jest w czterech obszarach: przygotowania do rynku pracy, odkrywania talentów, zarządzania finansami oraz cyberbezpieczeństwa. Celem programu jest nie tylko ułatwienie startu w dorosłość, ale także wyposażenie młodych ludzi w kompetencje pozwalające im samodzielnie i stabilnie funkcjonować w nowej rzeczywistości.
