Płaca minimalna a biznes. Czy naprawdę zabija przedsiębiorców? [BADANIE]

Czy płaca minimalna to bat na biznes? Jak wynika z badania przeprowadzonego w Stanach Zjednoczonych, nic na to nie wskazuje. Jej wzrost ma zerowy wpływ na zyski przedsiębiorców.

• Wzrost płacy minimalnej w USA nie obniżył zysków przedsiębiorstw i nie zwiększył liczby likwidowanych firm, efekt był statystycznie nieistotny i bliski zeru.
• Firmy nie zareagowały masowymi zwolnieniami, jedyny zauważalny efekt to niewielki spadek bardzo niskopłatnych etatów w niepełnym wymiarze czasu pracy oraz niższa rotacja pracowników.
• Wyższa płaca minimalna sprzyja wzrostowi produktywności oraz selekcji bardziej efektywnych firm, tj. po podwyżkach na rynek wchodzą podmioty o wyższej wydajności.
• Część kosztów została prawdopodobnie przeniesiona na ceny, a przychody firm po kilku latach były wyższe, co pokazuje, że biznes potrafi się dostosować.

Płaca minimalna zabija biznes? Przedsiębiorcy myślą inaczej

Szczególnie w polskiej debacie publicznej często można spotkać się z opiniami wskazującymi, że płaca minimalna ma negatywny wpływ na biznes. Jednak z badań ankietowych wyłania się odmienny obraz. Przykładowo, zgodnie z sondażem Payscale przeprowadzonym w Stanach Zjednoczonych w 2023 roku wśród kierowników działów HR oraz specjalistów ds. ustalania wynagrodzeń, aż 75% respondentów stwierdziło, że ogólnokrajowa płaca minimalna powinna wzrosnąć. Co więcej, 66% ankietowanych uznało, że podwyżki powinny następować automatycznie z roku na rok. Jak zatem płaca minimalna wpływa na biznes? 

Zobacz także: Płaca minimalna i umowy cywilnoprawne. Jak PiS bezkosztowo podniósł poparcie [BADANIE]

Jak sprawdzić wpływ minimalnego wynagrodzenia na biznes?

Na to pytanie starali się odpowiedzieć badacze Nirupama Rao oraz Max Risch w badaniu zatytułowanym „Kto boi się płacy minimalnej? Pomiar wpływu na niezależne przedsiębiorstwa przy użyciu dopasowanych zeznań podatkowych w Stanach Zjednoczonych”. Autorzy zgromadzili dane dotyczące niezależnych przedsiębiorstw, tj. podmiotów niewchodzących w skład żadnej grupy kapitałowej, funkcjonujących na terenie Stanów Zjednoczonych w latach 2010–2019.

Analiza skoncentrowała się na branżach, w których płaca minimalna odgrywa istotną rolę, tj. takich, w których co najmniej 1% pracowników otrzymuje wynagrodzenie na poziomie płacy minimalnej. Ograniczenie to wprowadzono, ponieważ uwzględnienie w próbie firm, na które regulacja ta z definicji nie oddziałuje, prowadziłoby do mechanicznego zaniżenia oszacowanego efektu. Zastosowanie takiego kryterium było możliwe dzięki dostępowi do wyjątkowo bogatych danych administracyjnych. Średnio w jednym roku badacze obserwowali w próbie 271 tys. przedsiębiorstw.

Zobacz także: Płaca minimalna — szczęście tych, którym podnosi, depresja tych, których dogania [BADANIE]

Wpływ płacy minimalnej na działalność przedsiębiorstw oszacowano, wykorzystując zróżnicowanie poziomu minimalnego wynagrodzenia na szczeblu stanowym. W USA poszczególne stany mają kompetencje do samodzielnego ustalania wysokości płacy minimalnej, a w ostatnich latach część z nich regularnie korzystała z tego uprawnienia. Autorzy wykorzystali to zróżnicowanie, łącząc je z rozbudowanym zestawem zmiennych kontrolnych oraz metodą różnicy w różnicach. Porównano przedsiębiorstwa funkcjonujące w stanach, w których w analizowanym okresie podnoszono płacę minimalną (grupa badawcza), z przedsiębiorstwami zlokalizowanymi w stanach, w których w całym badanym okresie jej poziom pozostawał niezmieniony (grupa kontrolna).

Płaca minimalna ma zerowy wpływ na zyski. Jak to możliwe?

Analizę ustaleń badaczy należy rozpocząć od kluczowej kwestii, tj. wpływu wzrostu płacy minimalnej na zyski przedsiębiorstw. Na zamieszczonym poniżej wykresie przedstawiono reakcję zysków firm na podwyżkę minimalnego wynagrodzenia. Jak się okazało, efekt ten jest nie tylko statystycznie nieistotny, lecz także bliski zeru w ujęciu wartości bezwzględnych. Analogicznie, nie stwierdzono wpływu na liczbę likwidowanych przedsiębiorstw. 

Zobacz także: Płaca minimalna 10 tys. zł miesięcznie? Wiemy, kiedy w Polsce osiągnie taki poziom

W konsekwencji powstaje pytanie, w jaki sposób możliwe jest utrzymanie stabilności wyników finansowych firm pomimo wzrostu kosztów pracy? Istnieją trzy możliwoci. Po pierwsze, przedsiębiorcy mogą ograniczyć zatrudnienie, kompensując w ten sposób wyższe koszty pracy. Po drugie, możliwe jest zwiększenie produktywności poprzez bardziej efektywne wykorzystanie dostępnych zasobów. Po trzecie, część kosztów może zostać przerzucona na konsumentów w postaci wyższych cen dóbr i usług.

Jak przed jej wzrostem minimalnego wynagrodzenia chronią się przedsiębiorcy?

Pierwsza z hipotez nie znajduje potwierdzenia w danych empirycznych. Jedynym istotnym efektem zaobserwowanym przez badaczy był spadek zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy o około 2% w wyniku podwyżki płacy minimalnej. Redukcja ta dotyczyła wyłącznie stanowisk, na których roczne wynagrodzenie nie przekraczało 4 tys. dolarów. Trudno jednak interpretować ten wynik jako przejaw strategii ograniczania kosztów przez przedsiębiorców. Bardziej prawdopodobne jest, że część takich stanowisk stała się zbędna w warunkach niższej rotacji pracowników. Podwyższenie płacy minimalnej obniżyło bowiem wskaźnik odejść pracowników o niskich dochodach w ciągu czterech lat od podwyższenia płacy minimalnej o około 1,9%, co mogło ograniczyć zapotrzebowanie na dodatkowe etaty o niewielkim wymiarze czasu pracy.

Zobacz także: Uber wycofuje się z rynku! Nie zgadza się na płacę minimalną

Wzrost płacy minimalnej prowadzi do zwiększenia wydajności, przy czym mechanizm tego oddziaływania okazuje się nieoczywisty. Po pierwsze, zgodnie z oczekiwaniami, część firm, w szczególności tych wcześniej bardziej produktywnych, zaczyna efektywniej wykorzystywać posiadane zasoby, co przekłada się na wzrost produktywności mierzonej wartością dodaną na pracownika. Co jednak istotniejsze, podwyższenie płacy minimalnej skutkuje spadkiem liczby nowo powstających przedsiębiorstw o około 2%. Jednocześnie wpływa ono na selekcję podmiotów wchodzących na rynek. Po wzroście minimalnego wynagrodzenia nowe przedsiębiorstwa charakteryzują się wyższą wydajnością oraz większą efektywnością kosztową. W konsekwencji dochodzi do zmiany struktury rynku w kierunku podmiotów bardziej produktywnych.

Niestety badacze nie byli w stanie bezpośrednio zidentyfikować kanału cenowego ze względu na brak danych dotyczących cen przedsiębiorstw, dlatego zastosowali podejście pośrednie, analizując zmiany przychodów firm (iloczyn liczby sprzedanych produktów i ich ceny). Z przeprowadzonych oszacowań wynika, że cztery lata po podniesieniu płacy minimalnej przychody firm na skutek podwyżki były wyższe o 3,3%. Wynik ten sugeruje, że przedsiębiorstwa najprawdopodobniej były w stanie przenieść część wzrostu kosztów pracy, wynikającego z podwyższenia płacy minimalnej, na konsumentów poprzez wyższe ceny.

Zobacz także: Człowiek i AI jako team biznesowy. Prognozy na 2026 [WYWIAD]

Płaca minimalna nie jest batem na biznes

Podsumowując, przedstawione wyniki sugerują, że płaca minimalna nie niszczy biznesu, lecz uruchamia mechanizmy dostosowawcze w postaci wzrostu produktywności, ograniczenia rotacji pracowników, selekcji bardziej efektywnych podmiotów oraz częściowego przeniesienia kosztów na konsumentów, co w efekcie stabilizuje sytuację finansową przedsiębiorstw. Z tego powodu, zamiast powielać intuicyjne obawy o „zabijanie biznesu”, warto oprzeć debatę publiczną na rzetelnych dowodach empirycznych i projektować politykę płacy minimalnej w sposób świadomy, uwzględniający jej realne, a nie wyobrażone skutki dla rynku.