Umowy-zlecenia biją rekordy, oto jak wygląda praca w Polsce

Praca w Polsce w ostatnich latach ulega wyraźnym zmianom, które coraz mocniej odchodzą od tradycyjnego modelu zatrudnienia opartego na umowie o pracę. Najnowsze dane pokazują, że dynamicznie rośnie liczba osób pracujących wyłącznie na umowach-zleceniach lub formach pokrewnych, co wskazuje na utrwalający się trend elastyczności zatrudnienia. Zjawisko to ma istotne konsekwencje nie tylko dla pracowników, ale także dla całego systemu gospodarczego i zabezpieczenia społecznego.

• Praca w Polsce coraz częściej opiera się na umowach-zleceniach, których liczba osiągnęła poziom 1,5 mln,
• Od 2023 r. liczba osób pracujących wyłącznie na takich umowach wzrosła o 207 tys.,
• Aż 37 proc. pracujących na umowach cywilnoprawnych to osoby młode lub w wieku emerytalnym,
• Cudzoziemcy stanowią 29 proc. tej grupy i ich udział systematycznie rośnie,
• Liczba umów o dzieło spada i osiągnęła najniższy poziom od momentu prowadzenia rejestru.

Rekordowa liczba osób na umowach-zleceniach

Polski Instytut Ekonomiczny wskazuje, że na koniec września 2025 r. liczba osób zatrudnionych w Polsce wyłącznie na umowach-zleceniach lub podobnych osiągnęła poziom 1,5 mln, co stanowi najwyższy wynik od momentu publikowania tych danych przez GUS na podstawie rejestrów administracyjnych. W ujęciu rocznym oznacza to wzrost o 5,4 proc. względem końca III kwartału 2024 r.

Zobacz także: Lecieli kilkanaście godzin ze zwłokami. Dramat podczas lotu

Od początku 2023 r. liczba osób pracujących wyłącznie na umowach cywilnoprawnych zwiększyła się o 207 tys., rosnąc z poziomu 1,3 mln. Dane te jednoznacznie pokazują, że praca w Polsce coraz częściej opiera się na bardziej elastycznych formach zatrudnienia, które dla wielu pracodawców i pracowników stają się standardem, a nie wyjątkiem.

Struktura wieku pracujących

Analiza struktury demograficznej wskazuje, że praca w Polsce w ramach umów-zleceń jest szczególnie popularna wśród dwóch grup: osób młodych oraz seniorów. Osoby do 26. roku życia stanowią nieco ponad 18 proc. wszystkich pracujących wyłącznie na tego typu umowach, podobnie jak osoby w wieku emerytalnym, czyli powyżej 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet.

Zobacz także: Demografia Wielkiej Brytanii a wykształcenie kobiet – mit, który przestaje działać

Łącznie obie grupy odpowiadają za około 37 proc. całej populacji pracujących na umowach-zleceniach. Najliczniejszą pojedynczą grupą wiekową są osoby mające 26 lat, których liczba wynosi niemal 44 tys. To pokazuje, że praca w Polsce w elastycznej formie pełni funkcję zarówno pierwszego kroku na rynku pracy, jak i sposobu na utrzymanie aktywności zawodowej w starszym wieku.

Praca w Polsce, a cudzoziemcy

Istotnym elementem, który kształtuje współczesną pracę w Polsce, jest rosnąca rola cudzoziemców. We wrześniu 2025 r. stanowili oni 29 proc. wszystkich osób pracujących wyłącznie na podstawie umów-zleceń lub pokrewnych. Spośród 1,1 mln cudzoziemców wykonujących pracę w Polsce aż 437,4 tys. realizowało wyłącznie tego typu umowy.

W skali roku oznacza to wzrost o 7,4 proc., czyli szybciej niż w przypadku ogółu pracujących na umowach cywilnoprawnych. Dane te potwierdzają, że praca w Polsce w dużym stopniu opiera się dziś na pracownikach zagranicznych, szczególnie w segmentach wymagających większej elastyczności.

Spadek znaczenia umów o dzieło

W przeciwieństwie do rosnącej popularności umów-zleceń, liczba umów o dzieło systematycznie maleje. W 2025 r. podpisano 1,3 mln takich umów, co oznacza spadek o 6,5 proc. w porównaniu do roku poprzedniego i jednocześnie najniższy poziom od 2021 r., kiedy uruchomiono rejestr tych umów.

Liczba wykonawców zmniejszyła się jedynie nieznacznie, z 337 tys. do 318 tys. osób, co sugeruje, że ograniczeniu ulega liczba kontraktów, a nie sama liczba osób wykonujących tego typu pracę. Cudzoziemcy stanowili zaledwie 6 proc. wykonawców umów o dzieło, co wyraźnie odróżnia tę formę zatrudnienia od umów-zleceń.