Czy Zachód potrafi odbudować swoją siłę w świecie gwałtownych zmian geopolitycznych? Niniejszy raport stanowi syntetyczne podsumowanie konferencji „Nations First Forum”, zorganizowanej przez Warsaw Enterprise Institute, podczas której eksperci z Europy i Stanów Zjednoczonych rozmawiali o przyszłości współpracy transatlantyckiej, bezpieczeństwie, gospodarce, energii oraz miejscu państw narodowych w XXI wieku.
Zachęcamy do lektury naszego raportu podsumowującego konferencję „Nations First Forum. Perspektywy współpracy transatlantyckiej i przyszłość narodów”, która odbyła się 24 lutego 2026 roku w Warszawie. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Warsaw Enterprise Institute oraz New Direction – the Foundation for European Conservatism, we współpracy z partnerami amerykańskimi – The Heritage Foundation oraz America First Policy Institute (AFPI) – i stanowiło przestrzeń do pogłębionej refleksji nad przyszłością relacji transatlantyckich oraz rolą państw narodowych w zmieniającym się ładzie międzynarodowym.
Konferencja była odpowiedzią na rosnącą potrzebę zrozumienia kierunku przemian geopolitycznych, które w ostatnich latach znacząco przyspieszyły. Dyskusje koncentrowały się wokół fundamentalnych pytań o przyszłość Zachodu w obliczu rosnącej konkurencji geopolitycznej i gospodarczej. Coraz wyraźniej widać, że dotychczasowy model współpracy – oparty na dominującej roli Stanów Zjednoczonych w obszarze bezpieczeństwa oraz względnej stabilności gospodarczej Europy – ulega przekształceniu. Z jednej strony Stany Zjednoczone redefiniują swoje priorytety strategiczne, w tym zwiększają zaangażowanie w regionie Indo-Pacyfiku. Z drugiej zaś, Europa staje przed koniecznością wzmocnienia własnych zdolności w zakresie obronności, konkurencyjności gospodarczej oraz bezpieczeństwa energetycznego. Jednocześnie relacje obu regionów osadzone są we wspólnym fundamencie wartości, który nadal stanowi istotny element przewagi Zachodu wobec systemów niedemokratycznych.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają pytania o równowagę w relacjach transatlantyckich, zakres odpowiedzialności poszczególnych państw oraz przyszły kształt współpracy między Europą a Stanami Zjednoczonymi. Debata objęła również zagadnienia związane z rywalizacją systemową z Chinami, polityką wobec Rosji oraz rolą nowych technologii i energii w kształtowaniu przewagi strategicznej.
Naszym celem było stworzenie sprzyjających warunków do otwartej wymiany poglądów, w których różnorodność stanowisk była wartością samą w sobie. Wśród uczestników znaleźli się zarówno przedstawiciele administracji publicznej, jak i eksperci reprezentujący różne podejścia do kwestii gospodarczych, bezpieczeństwa i polityki międzynarodowej. Dzięki temu możliwe było uchwycenie zarówno obszarów konsensusu, jak i realnych różnic w ocenie kierunków rozwoju współpracy transatlantyckiej. W tle prowadzonych rozmów pojawiało się szersze pytanie o zdolność Zachodu do utrzymania swojej pozycji w świecie, w którym rośnie znaczenie państw spoza jego kręgu cywilizacyjnego. Dyskusje pokazały, że wyzwaniem nie jest jedynie adaptacja do nowych realiów geopolitycznych, lecz także odbudowa fundamentów gospodarczych, technologicznych i społecznych, które przez dekady stanowiły źródło przewagi Zachodu.
W tak znakomitym gronie prelegentów nie ograniczaliśmy się jedynie do diagnozy aktualnego stanu relacji transatlantyckich, lecz dążyliśmy również do wypracowania realistycznych scenariuszy ich dalszego rozwoju. W trakcie debat eksperci podkreślali potrzebę wzmocnienia europejskiej odpowiedzialności za bezpieczeństwo i stabilność regionu, przy jednoczesnym utrzymaniu trwałej i pragmatycznej współpracy ze Stanami Zjednoczonymi oraz odbudowie gospodarczych, politycznych i cywilizacyjnych fundamentów Zachodu.
Niniejszy raport przedstawia przekrojowe ujęcie najważniejszych tez, argumentów i rekomendacji, które pojawiły się podczas konferencji „Nations First Forum. Perspektywy współpracy transatlantyckiej i przyszłość narodów”. Nie jest to zapis przebiegu wydarzenia, lecz próba oddania głównych osi debaty, które dotyczą zasadniczych problemów, napięć, diagnoz i propozycji działań w różnych horyzontach czasowych. Mamy nadzieję, że nasza publikacja będzie dla Państwa nie tylko źródłem wiedzy, ale również punktem odniesienia dla dalszej dyskusji o przyszłości relacji transatlantyckich oraz roli Europy i państw narodowych w systemie międzynarodowym XXI wieku.
Raport dostępny jest TUTAJ.
