Twórca ChatGPT: 4-dni pracy, brak podatku dochodowego, ale potężny od kapitału

Sztuczna inteligencja ma coraz większy wpływ nie tylko na giełdę, ale także na rynek pracy. Komentatorzy i dziennikarze coraz częściej zauważają, że AI nie rozwiąże samo z siebie problemów produktywności, płac i konkurencyjności. Altman wskazuje, że AI przesuwa równowagę w stronę kapitału, to państwo będzie musiało na nowo zdefiniować reguły podziału korzyści.

• Sam Altman wskazuje, że AI przesuwa równowagę gospodarki w stronę kapitału kosztem pracy.
• OpenAI opublikowało 13-stronicowy dokument z propozycjami zmian systemowych. Kluczowa teza: zyski z AI mogą koncentrować się w wąskiej grupie właścicieli technologii.
• Propozycja: wyższe podatki od firm i dochodów kapitałowych, aby zrównoważyć spadek znaczenia pracy.
• AI może prowadzić do spadku liczby stanowisk juniorskich i średniego szczebla.
• Jamie Dimon wskazuje, że AI może skrócić tydzień pracy nawet do 3,5 dnia. Jednocześnie eksperci podkreślają, że część miejsc pracy może nie wrócić po automatyzacji.
• Propozycje OpenAI obejmują zachęty dla firm do przekwalifikowywania pracowników zamiast zwolnień. Wśród pomysłów: 4-dniowy tydzień pracy bez obniżki płac.

Właściciele AI dostrzegają problem podziału zysków

Sam Altman i OpenAI przedstawiają w swoim 13-stronicowym dokumencie rozwiązania, które miałyby unormować obecne przeobrażenia społeczno-gospodarcze. Można wysnuć następujący wniosek, że jeżeli zwycięzcy przeobrażeń AI będą generować trwałe nadzwyczajne zyski dzięki automatyzacji, to system podatkowy powinien przesunąć ciężar z pracy na kapitał tak, aby pracownicy nie zostali z kosztami transformacji, a zyski nie skumulowały się w wąskiej grupie właścicieli technologii.

Zobacz także: Prawie 50% naszego PKB per capita to zasługa UE [BADANIE]

W dokumencie pojawia się zestaw narzędzi, które mają działać jako pragmatyczne rozwiązania zarządzania szokiem na rynku pracy. Po stronie fiskalnej autorzy sugerują podwyższenie podatków od dochodów przedsiębiorstw, zwiększenia opodatkowania dochodów kapitałowych na najwyższych poziomach, w tym wyższych podatków od zysków kapitałowych, a także stworzenia ukierunkowanych rozwiązań dla trwałych zysków generowanych przez AI.

Najciekawszy i najbardziej drażliwy polityczniem, jest wątek nowych podejść w rodzaju podatków powiązanych z pracą zautomatyzowaną, czyli prób opodatkowania substytucji pracy ludzkiej przez systemy AI. Ekonomicznie to nie jest rewolucja w sensie logiki. Jeżeli automatyzacja zmniejsza popyt na pracę i ścina bazę składkowo-podatkową opartą o wynagrodzenia, to utrzymanie finansowania usług publicznych wymaga przesunięcia podstawy opodatkowania na kapitał. Politycznie jednak jest to pewna rewolucja ponieważ zyski z kapitału są traktowane zauważalnie łagodniej niż te z pracy.

Twórca AI chce, aby zyski z technologii wykorzystywać społecznie

OpenAI sugeruje zachęty, które miałyby skłaniać firmy do zatrzymywania, przekwalifikowywania i inwestowania w pracowników zamiast prostego cięcia etatów. Wśród pomysłów pojawia się czterodniowy tydzień pracy bez obniżek płac, co w praktyce oznacza próbę przełożenia wzrostu produktywności na czas wolny, a nie wyłącznie na marże i dywidendy. Najbardziej systemową ideą jest natomiast stworzenie funduszu majątku publicznego, który zapewniałby obywatelom udział w gospodarczym wzroście napędzanym przez AI. Chodzi o to, że mechanizm redystrybucji oparty nie tylko o transfery, ale o udział w strumieniu dochodów z technologicznej renty.

Zobacz także: RegioJet grozi gigantyczna kara! Poszło o odwołane połączenia

Warto zauważyć, że podobne myślenie pojawia się także u takich biznesmenów i przedsiębiorców jak Jamie Dimon, szef JPMorgan Chase, publicznie mówił, że AI może skrócić tydzień pracy nawet do trzech i pół dnia oraz znacząco poprawić jakość życia. Jednocześnie podkreślał, że rynek i firmy nie mogą udawać, iż masowe przesunięcia w strukturze zatrudnienia same się wchłoną, i że potrzebne są zachęty dla biznesu do przekwalifikowywania, wcześniejszych emerytur czy przenoszenia pracowników. W klasycznym cyklu gospodarczym firmy redukują zatrudnienie i po poprawie sytuacji znów rekrutują, o tyle automatyzacja może sprawić, że część zadań po prostu nie wróci.

Kapitał odgrywa coraz większą rolę

Altman w rozmowach z politykami i dziennikarzami dochodzi do wniosku, że kapitalizm działał w pewnej równowadze między pracą a kapitałem, a AI grozi tym, że dźwignia przechyli się wyraźnie na stronę kapitału. W praktyce oznacza to ryzyko trzech zjawisk naraz, czyli presji na płace w segmentach łatwo automatyzowalnych, kurczenia się puli stanowisk startowych i średniego szczebla (więcej na ten temat: Nadchodzi masowe bezrobocie w Wielkiej Brytanii. Eksperci wskazują AI) oraz rosnącej koncentracji dochodów wśród właścicieli infrastruktury obliczeniowej, danych i modeli. W takim świecie nawet jeśli PKB rośnie, gospodarka może generować więcej napięć społecznych, bo kanał dystrybucji korzyści przestaje działać przez rynek pracy.

Zobacz także: Czas Iranu na akceptację ultimatum Trumpa kurczy się. Co może stać się dziś w nocy?

Dokument OpenAI pojawia się w momencie, gdy administracja USA sygnalizuje raczej kurs deregulacyjny i ograniczanie uciążliwych regulacji stanowych, a Kongres nie wykazuje apetytu na twarde reguły dla AI poza wąskimi obszarami, jak deepfake. To oznacza, że wiele z tych pomysłów może pozostać na poziomie deklaracji, podobnie jak w przeszłości bywało z debatą o opodatkowaniu rent technologicznych. Jednocześnie sam fakt, że takie propozycje wychodzą od liderów najbardziej wpływowych firm AI, jest interesujący.