fbpx

Czy podatek majątkowy ma w Polsce sens? Jak wynika z raportu Instytutu Badań Strukturalnych opracowanego przez Marcina Wrońskiego, takie rozwiązanie w Polsce nie ma sensu, z wielu powodów.

Autor raportu rozpatruje sens wprowadzenia podatku od majątku w Polsce, przedstawiając konkretne dane wynikające z implementacji tego typu rozwiązania. Podatek majątkowy, to jak sama nazwa wskazuje podatek nakładany na majątek, a nie jak w przypadku innych podatków bezpośrednich na dochód. Podatek ten w Polsce nie cieszy się zbyt wielkim poparciem, a jedyną partią, która głośno mówi o konieczności jego wprowadzenia jest Partia Razem. Z kolei w globalnej debacie najgłośniej w tej sprawie wypowiada się Międzynarodowy Fundusz Walutowy.

Marcin Wroński przy swoich wyliczeniach założył dwa warianty: podstawowy i rozszerzony. W wariancie podstawowym podatek zapłacą gospodarstwa domowe, które posiadają majątki o wartości wyższej niż milion złotych.  W wariancie zawężonym te posiadające majątek o wartości wyższej niż pięć milionów złotych. Z kolei wartość majątku poniżej progu podatku nie byłaby opodatkowana.

Jakie wpływy przyniesie podatek majątkowy?

I co się okazało? Potencjalne dochody, jakie może przynieść podatek majątkowy to od 5 do 9 mld złotych czyli od 0,2% do 0,4% PKB. To bardzo mało. Dla porównania podatek PIT przynosi dochody na poziomie przekraczającym 5% PKB, a VAT na poziomie ok. 8% PKB.

Z czego wynikają tak niskie wpływy z podatku? Z kilku rzeczy. Przede wszystkim średnia wartość majątku gospodarstw domowych w Polsce wynosi 500 tys. złotych. To relatywnie mało. Musimy mieć jednak na uwadze fakt, że kapitał w polskich gospodarstwach domowych jest gromadzony de facto od 30 lat, a więc jest to zaledwie jedno pokolenie. Co ciekawe, głównie jest to pokolenie starszych osób. Aż 40% potencjalnych płatników podatku majątkowego w Polsce pobiera emeryturę. Jest to w dużej mierze efekt uwłaszczenia nieruchomości po upadku socjalizmu. A to właśnie nieruchomości mają największy wpływ na wysokość majątków Polaków. Fakt, że tak dużą grupę potencjalnych płatników stanowią emeryci sprawia, że ich możliwości płacowe są niższe niż w przypadku młodych biznesmenów. Z tego powodu 25% potencjalnych płatników osiąga dochód niższy od przeciętnego.

Wszystko to jest efektem relatywnie niedługiego okresu gromadzenia majątku. Sytuacją pożądaną jest, by bogate gospodarstwa miały jednocześnie wysokie dochody. W Polsce jak i innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej tak nie jest. Przyczyniło się do tego wspomniane uwłaszczenie nieruchomości. Z tego powodu nałożenie podatku majątkowego nie ma w Polsce sensu, gdyż liczba osób majętnych jest w Polsce zbyt mała, a jeśli takie osoby już są, to w dużej mierze nie byłoby ich stać na zapłacenie tego podatku, w związku z tym nie mógłby być on na nie nałożony.

W Polsce łączna wartość majątku 100 najbogatszych Polaków wynosi 7% PKB. Dla porównania na Węgrzech jest to 10%, w Niemczech 15,3%, we Francji 23%, a w Norwegii aż 30%. Wszystko to jest efektem wielopokoleniowego gromadzenia majątku.

Podatek majątkowy jest nieopłacalny. Lepiej zrobić progresję na podatku dochodowym

Wśród wad podatku majątkowego jest to, że oprócz wygenerowania relatywnie niskich wpływów wygenerowałby wysokie koszty. Podatek musiałby być obsługiwany administracyjnie, a na dodatek wymagana byłaby regularna wycena majatku. To czyniłoby ten podatek znacznie droższym w obsłudze niż podatek VAT czy PIT.

Ponadto podatek majątkowy zdaniem autora raportu niezauważalnie przyczyniłby się do redukcji nierówności i spadku współczynnika Giniego. Jedynie mógłby zmniejszyć udział 1% najbogatszych gospodarstw domowych w całym majątku. Ponadto wzrost majątków 100 najbogatszych Polaków byłby o ok. 20% wolniejszy.

W związku z tym autor zamiast podatku majątkowego proponuje zwiększenie progresji podatkowej na wszystkich rodzajach dochodów. To ma przynieść większe wpływy oraz wprowadzi mniejsze zamieszanie i lepiej spełni swoje zadanie.

- Sprawiedliwe opodatkowanie spadków jest obecnie lepszym rozwiązaniem niż wprowadzanie podatku majątkowego. W Polsce ze względu na zwolnienie spadków i darowizn członków najbliższej rodziny podatek spadkowy praktycznie nie ma znaczenia. Likwidacja tego rodzaju preferencji w podatku spadkowym oraz wzrost jego stawek istotnie zwiększyłyby równość szans. Reforma  podatku spadkowego jest rozwiązaniem prostszym niż wprowadzenie podatku majątkowego, realizuje zaś te same cele – komentuje autor raportu Marcin Wroński.

W innych krajach również wycofano się z podatków majątkowych. W 1990 roku pobierany był on w 12 państwach OECD. Obecnie tego typu daninę pobiera Hiszpania, Norwegia oraz Szwajcaria. W 2018 roku z podatku wycofała się Francja.

Majątek rodziców ma wpływ na zarobki dzieci, a to tworzy poważne nierówności

Co ciekawe kilka dni temu publikowaliśmy tekst na temat raportu dwóch naukowców MFW, którzy badali wpływ podatku majątkowego w Norwegii na sytuację kolejnych pokoleń. Analiza sugeruje, że podatek majątkowy zbliża dochody dzieci do dochodów ich rówieśników z bardziej zamożnych rodzin.

Filip Lamański



Bądź na bieżąco

Newsletter

Newsletter

Najczęściej Czytane