Polska

WEI: Luka VAT w Polsce jest coraz mniejsza

Luka VAT obecna jest w rozwiniętych gospodarkach, które charakteryzują się rozbudowanym systemem podatkowym. Redukcja luki VAT w ostatnich latach w Polsce pozwoliła na miliardowe wpływy do budżetu.

VAT – Polska na tle Europy

Jak wskazuje Marek Lachowicz w raporcie Walka z Luką VAT w Polsce opublikowanym przez Warsaw Enterprise Institute, lukę VAT można zdefiniować jako różnicę pomiędzy wpływami z podatku VAT, jakie powinny trafić do budżetu a tymi faktycznie zaksięgowanymi. Wynika ona z oszustw podatkowych, błędów związanych z systemem rozliczeniowym czy elementy polityki gospodarczej (ulgi, zwolnienia). Jak widać na wykresie, największy problem związany z luką VAT utrzymuje się we Włoszech. Ściągalność podatku została znacznie poprawiona w ostatnich latach w Wielkiej Brytanii, natomiast w Niemczech luka uległa pogłębieniu. 

WEI

Polska wobec minimalizacji luki VAT

Luka VAT w Polsce była szczególnie wysoka w latach 2012–2015. Wówczas wynosiła ok. 40 miliardów złotych rocznie, co stanowi ponad 25% całości zobowiązań w podatku. Walka z oszustwami podatkowymi pozwoliła na jej uszczelnienie do ok. 20 mld zł, co stanowi ok. 14% całości zobowiązań w podatku. Jednak nie należy oczekiwać, że Polska całkowicie wyeliminuje lukę VAT. Jest to niemożliwe z uwagi na błędy losowe czy problemy związane z systemem.

Jak donosi autor raportu Warsaw Enterprise Institute, po wstąpieniu Polski do UE luka VAT malała. Problemy ze ściągalnością podatku zaczęły się wraz z nadejściem kryzysu finansowego w 2008 roku. W 2013 roku na lukę składało się przede wszystkim:

  • korzystanie z nieuprawnionych faktur (32% luki),
  • szara strefa (40% luki),
  • zwolnienie podmiotowe dla mikroprzedsiębiorców (3% luki),
  • handel towarami akcyzowymi (6%),
  • pomyłki (7%),
  • korzystanie z mechanizmów wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów (korzystanie z tzw. słupów – 11% luki).
Minimalizowanie luki VAT wymagało wprowadzenia reform i zmian w prawie. Zauważalny spadek luki odnotowano już w 2017 roku. Autor raportu podaje, że duże znaczenie miało przede wszystkim rozszerzenie odwrotnego obciążenia, pakiet paliwowy i wprowadzenie JPK (Jednolitego Pliku Kontrolnego). Na uwagę zasługuje przede wszystkim uszczelnienie branży paliwowej. W latach 2011–2014 sprzedaż paliwa malała, co było zaskakujące, szczególnie z uwagi na rozwój kraju. Masowe oszustwa w branży obejmowały zazwyczaj dwie metody. Pierwsza z nich polegała na importowaniu paliwa, a następnie płaceniu akcyzy zamiast podatku VAT. Paliwo było sprzedawane po zaniżonej cenie, nieuwzględniającej podatku. Drugim sposobem było przerabianie olejów na np. opałowego, na paliwowy. Wdrożenie pakietu paliwowego w 2016 roku nakładało obowiązek zapłaty VAT-u w ciągu 5 dni od importu do kraju przy jednocześnie zawieszonej akcyzie. Jeżeli akcyza nie została zawieszona, wówczas obowiązek powstaje natychmiast. Pozwoliło to na zminimalizowanie oszustw w branży.

Zobacz także: Tymczasowa obniżka VATu prowadzi do wyższych cen w długim terminie

Luka VAT w Polsce obecnie

Wdrożenie zmian prawnych przyczyniło się do zminimalizowania luki VAT, co zostało przedstawione na poniższym wykresie. Minimalizacja luki VAT ma pozytywny wpływ na gospodarkę. Przede wszystkim budżet nie traci należnych mu środków. Powołując się na szacunki ZPP, autor podaje, że dzięki uszczelnieniu systemu, do 2019 r. zaoszczędzono około 65 mld zł. Co więcej, gdyby walki z luką nie kontynuowano, wówczas budżet w dekadzie 2015–2025 straciłby 291 mld zł.

WEI

Zobacz także: Redukcja luki VAT – Polska europejskim liderem

Jak wskazuje Marek Lachowicz w raporcie WEI, walka z luką VAT powinna być kontynuowana również w następnych latach. Jednak wykrycie mechanizmów oszustwa motywuje instytucje do szukania alternatywnych sposobów na uniknięcie płacenia podatków. W walce z nieuczciwymi przedsiębiorcami może pomóc wprowadzony w sierpniu 2021 roku systemu e-faktur. Dodatkowo promuje się płatności bezgotówkowe, a firmy rozliczające się w systemie internetowym mogą liczyć na szybszy zwrot podatku. Obciążeniem dla polskich przedsiębiorstw jest matryca i obowiązujące stawki. Konieczne zatem wydaje się zmniejszenie biurokracji i uproszczenie przepisów.

Polecane artykuły

Back to top button